Grzybnia grzybowa: co to jest i jak ją uprawiać?

Jeśli uważnie uczyłeś się biologii w szkole, pamiętasz, że grzyby rosną z grzybni. Jednak większość ludzi używa w rozmowie innego, bardziej zrozumiałego i trafnego słowa: grzybnia. To właśnie ona daje grzybom początek. Kupując lub zbierając grzybnię z lasu, możesz uprawiać grzyby – dla siebie lub na sprzedaż.

Właściwości i przeznaczenie grzybni

Grzybnia to ciało wegetatywne grzyba, zdolne do zmiany kształtu w celu dostosowania się do określonych warunków wzrostu. Grzybnia tworzy wyspecjalizowane organy, które pozwalają jej trwale zakorzenić się w podłożu – glebie, korzeniach, drewnie lub substracie.

Aby uprawiać pieczarki maślane, rydze lub borowiki, potrzebna jest grzybnia, podłoże i odpowiednie warunki wzrostu.

Funkcje grzybni:

• Przyłączenie do pożywki.
• Przetwarzanie celulozy za pomocą enzymów w celu uzyskania substancji niezbędnych do wzrostu i rozwoju owocników.
• Adaptacja do warunków środowiskowych.
• Udział w tworzeniu i utrzymywaniu zarodników.

Grzybnia jest najważniejszym organem odpowiedzialnym za transport substancji odżywczych i rozmnażanie wegetatywne.

Struktura i cykl życiowy grzybni

Grzybnia wygląda jak watowata, puszysta powłoka, jasna błona lub siateczka utkana z drobnych nitek. Grzybnia składa się z cienkich, rozgałęzionych nici zwanych strzępkami o grubości 1,5-10 mikronów. Nici są białe lub jasne.

Na strzępkach tworzy się sieć małych bocznych odgałęzień zwanych haustoriami, które umożliwiają grzybom penetrację wewnętrznych tkanek roślin, pobierając wodę i składniki odżywcze.

Jeśli zsumować długość wszystkich strzępek w grzybni, to u niektórych grzybów wynosi ona 30–35 kilometrów.

Strzępki, zebrane w pęczki, przypominają korzenie roślin. Wytrzymałe strzępki pomagają grzybom zakotwiczyć się nie tylko w miękkim podłożu, ale także w twardych powierzchniach. Bogate w składniki odżywcze nitki tworzą sklerocja – czarne torebki, które pełnią funkcję ochronną. Dzięki sklerocjom grzybnia przetrwa nawet w silnych mrozach.

Cykl życiowy grzybów:

• Cykl życiowy grzybów rozpoczyna się od zarodnika, który daje początek grzybni pierwotnej.
• W wyniku skrzyżowania komórek pochodzących z dwóch różnych zarodników powstaje grzybnia wtórna.
• Rozpoczyna się rozwój wegetatywny grzybni wtórnej.
• Po osiągnięciu dojrzałości wegetatywnej komórki grzybni wykazują niespotykanie wysokie tempo podziałów - gdy tempo to osiąga szczyt, rozpoczyna się budowa owocników.

Grzybnia przechodzi ostatnią zmianę funkcjonalną, przekształcając się w grzybnię trzeciorzędową.

Formy grzybni

Grzybnie dzielą się na dwie klasy:

• Zanurzony - jeśli są całkowicie ukryte w podłożu odżywczym.
• Powietrze - jeśli dotykają tylko pożywki.

Grzybnię grzyba dzielimy również na:

• Koenotyczny – „bezkomórkowe”. Nie ma poprzecznych przegród między komórkami. Ta grzybnia to pojedyncza duża komórka z wieloma jądrami.
• Podzielony – „komórkowe”. Komórki grzybni są rozdzielone przegrodami międzykomórkowymi. Każda komórka ma określoną liczbę jąder.

Gdzie tworzy się grzybnia?

Grzybnię kupuje się w wyspecjalizowanych sklepach lub sprowadza z lasu. Gdzie powstaje grzybnia? Sieć drobnych, splecionych struktur zwanych strzępkami można znaleźć:

• na pniach, starych korzeniach, drewnie – w zależności od rodzaju grzyba;
• w miejscu grzybni owocującej.

Weź kawałek grzybni zawierający strzępki, stwórz mu sprzyjające warunki, a wkrótce – gdy komórki staną się aktywne – z nitek wykiełkują grzyby. W ten sposób amatorzy uprawy grzybów pozyskują „sadzonki” do swoich przydomowych ogródków.

Metody uprawy grzybów z grzybni

Aby uprawiać grzyby, warto nauczyć się, jak zbierać własną grzybnię – nie zawsze można znaleźć odpowiednią ilość grzybni w lesie, a jej zakup wymaga znacznych nakładów. Grzybnię klasyfikuje się według metody uprawy:

• Maciczny. Zazwyczaj jest uprawiany w laboratoriach. Szczepy grzybów hoduje się w probówkach i wykorzystuje jako materiał siewny.
• Z ciała grzybaDo siewu używa się plasterków przejrzałych kapeluszy. Zbiór grzybni z kapeluszy odbywa się zgodnie z określonymi zasadami.
• Siew. Materiał prawie gotowy do siewu. Pobiera się go z grzybni, które zakończyły owocowanie.
• Z patykaMożna go kupić w specjalnym sklepie.

Jak wyhodować matkę zarodową?

Najprostszą metodą jest posiadanie gotowej grzybni nasiennej – wystarczy dodać ją do podłoża. Należy jednak przygotować zaszczepkę, która powstaje z grzybni. Aby wyhodować zaszczepkę, należy zakupić niezbędny sprzęt. Materiał zaszczepia się w sterylnych warunkach. Dostęp do ciepła i wody jest niezbędny. Technologia uprawy:

1. Zakup:
   • probówki z korkami;
   • pinceta;
   • brzeczka;
   • palnik i alkohol;
   • agar-agar;
   • nadtlenek wodoru;
   • sterylne rękawiczki.

   Lista kontrolna wyposażenia do tarła

   • ✓ Komora laminarna lub palnik alkoholowy do sterylizacji.
   • ✓ Termostat z dokładnością utrzymania temperatury ±0,5°C.
   • ✓ Miernik pH do kontrolowania kwasowości środowiska (optymalnie 6,0-6,5).
2. Wszystkie elementy procesu przygotowania grzybni muszą być wysterylizowane. Miejsce pracy również musi być sterylne.
3. Przygotuj pożywkę. Wymieszaj agar-agar z brzeczką i gotuj, aż zgęstnieje.
4. Przygotuj wcześniej plasterki kapeluszy pieczarek. Opłucz je w wodzie utlenionej, a następnie przełóż do wysterylizowanego pojemnika.
5. Wlać brzeczkę zmieszaną z agarem do probówek, ustawiając je pod niewielkim kątem. Pozostawić do ostygnięcia. Utrzymywać w czystości.
6. Umieść kawałek grzyba w ciepłej, gęstej masie (używając pęsety lub szczypiec).
7. Wysterylizuj każdą probówkę z grzybem nad palnikiem. Natychmiast po sterylizacji probówkę należy zamknąć.
8. Umieść probówki w ciepłym, ciemnym miejscu na dwa tygodnie. Po upływie tego czasu nasiona można wysiać do podłoża.

Samodzielna uprawa grzybni często kończy się niepowodzeniem z powodu problemów ze sterylnością. Mikroorganizmy trafiają do probówek, co powoduje rozmnażanie się pleśni i innych pasożytów bakteryjnych zamiast grzybni.

Samodzielna uprawa grzybni bazowej jest niezwykle trudna. Aby uniknąć ryzyka i marnować czas, zaleca się zakup gotowego produktu od profesjonalistów. Kupując grzybnię bazową, należy upewnić się, że:

• że jego data ważności nie upłynęła;
• że warunki przechowywania zostały spełnione.

Z reguły okres przydatności grzybni wyhodowanej w probówce wynosi 3–4 miesiące.

Wyrastanie zarodników z kapeluszy pieczarek

Ta metoda produkcji grzybni jest prostsza niż poprzednia. Ta metoda rozmnażania jest szczególnie dobra dla pieczarek miodowych i boczniaków. Jak przygotować nasiona:

1. Zbieraj dojrzałe kapelusze. Wybieraj te największe i nieuszkodzone.
2. Zalej nakrętki wrzątkiem. Pozostaw miksturę na 24 godziny.
3. Po odsączeniu wody, namoczone czapki zagniata się, aż powstanie pasta.
4. Mieszanki nie przechowuje się; należy ją natychmiast zużyć. Dlatego podłoże do siewu musi być gotowe.

Jeśli grzyby mają być uprawiane na pniakach i sadzonkach, te ostatnie są wstępnie nacinane, a następnie wszczepiana jest w nie pasta grzybowa. Jeśli stosuje się podłoże, grzybnię z kapeluszy umieszcza się między warstwami.

Aby zapewnić pomyślne kiełkowanie grzybów, temperatura w okresie inkubacji powinna wynosić od 23 do 25 stopni Celsjusza. W pomieszczeniu należy również zapewnić wysoką wilgotność.

Pozyskiwanie grzybni z kapeluszy to najłatwiejsza opcja do użytku domowego. Innych metod hodowli grzybni nie da się zastosować w domu, chyba że stworzy się mini-laboratorium wyposażone w autoklawy i inny specjalistyczny sprzęt.

Patyczki z grzybnią

To proste patyczki wykonane z drewna liściastego. Są one zaszczepiane grzybnią. Okres przydatności do spożycia wynosi sześć miesięcy. Warunki przechowywania obejmują temperaturę pokojową i wilgotność powyżej 50%. Aby zainicjować wzrost grzybów, patyczki umieszcza się w podłożu odżywczym. Grzybnię można kupić w firmach produkujących grzyby hurtowo lub u wyspecjalizowanych sprzedawców detalicznych.

Większość hobbystów sparzyła się próbując wyhodować własną grzybnię i woli kupować gotowe produkty. Jeśli uprawa grzybów to ekscytujące hobby, dlaczego nie spróbować wyhodować ich samemu?

Jak wybrać podłoże?

Wybór podłoża – materiału, w którym będą rosły grzyby – nie jest łatwym zadaniem. Po pierwsze, musi być idealnie dopasowane do konkretnego gatunku grzybów, który chcemy uprawiać – boczniaka, pieczarki, borowika itp. Niektóre gatunki wymagają miękkiego podłoża, inne preferują twarde drewno.

Dostępnych jest wiele opcji podłoży, a zadaniem hodowcy pieczarek jest wybór optymalnego rozwiązania dla konkretnych grzybów i ich celów.

Ze słomy

Używa się słomy żytniej, pszennej lub owsianej. Materiały te są niedrogie i łatwo dostępne. Co najważniejsze, są uniwersalne – na słomie można uprawiać niemal każdy grzyb. Grzyby łatwo rozkładają się i wchłaniają odżywcze włókna ze słomy. Wadą podłoża słomianego jest konieczność sterylizacji (pasteryzacji). Każda słoma zawiera zarodniki pleśni i inne grzyby pasożytnicze, które będą konkurować z grzybami uprawnymi o pożywienie.

Podłoże z kłód

Grzyby uprawiane na pniach są smaczniejsze niż te uprawiane na podłożu ze słomy. Chociaż kiełkowanie grzybów w drewnie zajmuje dużo czasu, dają one obfite plony. Grzyby uprawia się na drewnie liściastym – klonie, topoli, wierzbie, brzozie, kasztanowcu, jesionie oraz na drzewach owocowych. Orzech czarny i akacja biała nie nadają się do uprawy na pniach. Uwagi dotyczące uprawy na pniach:

• Do produkcji używamy wyłącznie zdrowego drewna – bez śladów innych grzybów.
• Dopuszczalna jest obecność mchu i porostów, jednak przed siewem należy je oczyścić.
• Najlepiej ściąć drzewo pod koniec lutego lub w połowie marca. Wtedy soki krążą najintensywniej, zapewniając grzybom bogate w składniki odżywcze środowisko.
• Długość kłody: 50-150 cm. Średnica: 10-15 cm lub więcej. Cienkie kłody mogą się łamać.
• Świeżo ścięte kłody należy pozostawić do wyschnięcia na około sześć miesięcy przed wniesieniem. Kłody należy przechowywać w czystych, wentylowanych pomieszczeniach. Drewno nie powinno dotykać podłoża.
• Najlepszy czas na sadzenie to wiosna, po przymrozkach. Najlepiej nie sadzić w upały.

Aby uprawiać na kłodach będziesz potrzebować:

• kłody;
• Wiertło 5/16 i wiertło;
• gumowy młotek;
• powierzchnia robocza – na przykład stół warsztatowy;
• wosk naturalny;
• pędzel – do nakładania wosku;
• paluszki grzybowe.

Trociny

Najlepsze trociny do uprawy grzybów pochodzą z drzew liściastych. Wybór trocin jest podobny do wyboru drewna. Unikaj stosowania zbyt drobnych trocin, ponieważ mogą się zbić i udusić grzybnię.

Czyste trociny zawierają niewiele składników odżywczych. Aby zwiększyć ich wartość odżywczą, do trocin dodaje się otręby, które dostarczają azotu. Grzyby rosnące na nieobrobionych trocinach są cienkie, delikatne i mają słabo rozwinięte kapelusze. Trociny są pasteryzowane przed użyciem.

Alternatywne podłoża

Oprócz bali, słomy i trocin jako podłoża do uprawy pieczarek można stosować:

• zużyte fusy po kawie;
• wykorzystane liście herbaty;
• tektura (bez barwników);
• kompost, odpady ogrodowe;
• papier (jeśli używasz gazet, upewnij się, że tusz jest nietoksyczny);
• łupiny słonecznika, kolby kukurydzy i inne substancje organiczne.

Podłoże dobiera się w zależności od rodzaju grzyba i rodzaju grzybni. Jeśli kupiłeś patyczki do grzybów, jako podłoże posłuży drewno. Można również użyć słomy, ale grzybnia, która jest już przyzwyczajona do włókien drewna, wykiełkuje szybciej w drewnie.

Jak uprawiać grzyby?

Najpierw musisz zdecydować, jakie grzyby będziesz uprawiać. Na tej podstawie wybierzesz optymalne podłoże. Najpierw musisz poszukać najlepszego miejsca na grzybnię. Możesz ją uprawiać samodzielnie. Uprawa grzybów pozwoli Ci nie tylko zapewnić rodzinie smaczny i pożywny produkt, ale także założyć własny biznes. Aby założyć własny biznes, będziesz potrzebować:

1. Pomieszczenie o specjalnych warunkach – wilgotne, ciepłe, oświetlone, wentylowane.
2. Inwestycje w przestrzeń do uprawy zależą od rodzaju grzyba. Na przykład, pieczarki boczniaki nie są szczególnie wybredne w kwestii warunków środowiskowych, podczas gdy pieczarki wymagają uwagi i starannej pielęgnacji.
3. Wybierz metodę uprawy. Istnieje metoda intensywna, w której pieczarki uprawia się przez cały rok na różnych podłożach, oraz metoda ekstensywna, która wiąże się z ograniczonymi plonami.
4. Podłoże stanowi podstawę uprawy pieczarek. Można je przygotować samodzielnie, na przykład ze słomy lub trocin, lub kupić w firmach specjalizujących się w sprzęcie do uprawy pieczarek. Przy odpowiednim użytkowaniu można uzyskać ponad 2 kg pieczarek z 10 kg podłoża. Ważne jest, aby podłoże było przyjazne dla środowiska – wolne od syntetycznych nawozów i dodatków chemicznych. Obecność chemikaliów obniża smak i plon pieczarek. Czasami na podłożach przesyconych dodatkami chemicznymi grzyby w ogóle nie rosną.
5. Grzybnia. Grzybnię wysiewa się do przygotowanego podłoża. Na każde 100 kg podłoża potrzeba 3-5 kg. Grzybnię można kupić lub wyhodować samodzielnie z grzybni. Produkcja grzybni w domu jest trudnym, ale całkowicie wykonalnym zadaniem.

W dzisiejszych czasach trudno znaleźć firmę gwarantującą 100% jakość sprzedawanej przez siebie grzybni. Udana uprawa grzybni wymaga pomieszczenia o stałej temperaturze (20-30°C) i wilgotności, a także odpowiedniego oświetlenia i wentylacji.

Jeśli zastosujemy się do tej technologii i zapewnimy sprzyjające warunki uprawy, w ciągu kilku tygodni pojawią się zarodki owocników, z których rozwiną się skupiska grzybów. Owocowanie odbywa się falami. Zazwyczaj, w przypadku uprawy na podłożu w workach, zbiera się trzy zbiory, po czym worki wymienia się.

Jakie grzyby uprawia się z grzybni?

Jeśli masz daczę lub działkę ogrodową, możesz uprawiać grzyby – pyszny dodatek do owoców i warzyw, który urozmaici Twoją dietę. A jeśli masz ochotę na przygodę, możesz nawet uprawiać grzyby na sprzedaż. I to nie tylko tradycyjne boczniaki i pieczarki, ale także borowiki, borowiki i inne smaczne i produktywne odmiany. Dowiedzmy się, które grzyby najlepiej uprawiać z zarodnika.

Pieczarki

Pieczarka jest najpopularniejszym gatunkiem w masowej produkcji. Istnieją trzy rodzaje pieczarek: biała, kremowa i brązowa. Pieczarki białe są najłatwiejsze w uprawie z grzybni – są mniej wymagające i dają siedem zbiorów rocznie. Do udanej uprawy potrzebne są:

1. Stwórz korzystną temperaturę i wilgotność w szklarni.

2. Przygotuj specjalne podłoże. Do jego przygotowania potrzebne będą:

• siekana słoma ozima;
• obornik koński, krowi, króliczy lub świński;
• mocznik;
• wapno, kreda lub gips.

Podłoże przygotowujemy w następujących proporcjach:

• słoma – 100 kg;
• obornik – 50 kg;
• mocznik – 300 g;
• woda – 300 l.

Zaleca się dodanie 300 g superfosfatu. Rozsyp kompost na folii, mieszając i nawilżając przez 10 dni. Upewnij się, że podłoże nie zawiera nadmiaru amoniaku i dwutlenku węgla.

3. Przygotowane podłoże rozkładamy w skrzynkach warstwą o grubości 20 cm.

4. Przygotuj grzybnię:

• Zboże. Umieść mieszankę zbożową w metalowym pojemniku i zalej wodą, tak aby przykryła ją na 2-3 cm. Gotuj przez 1 godzinę. Odcedź ziarno i osusz. Przelej do słoików, wypełniając je w połowie. Wysterylizuj. Dodaj niewielką ilość grzybni do ostudzonych słoików. Pojawienie się białego puchu będzie oznaczało, że grzybnia rozwija się prawidłowo. Po tygodniu można zasadzić gotową grzybnię.
• Z trzonów grzybówNamocz tekturę falistą przez 1 godzinę. Natnij trzon grzyba i oddziel włókna. W pojemniku „farmowym” wykonaj otwory drenażowe. Umieść włókno grzyba na namoczonej tekturze, przykryj wilgotną tekturą, zdejmij je od góry i dociśnij. Gdy tektura stanie się biała, grzybnia jest gotowa i można ją umieścić w mieszance składników odżywczych.

5. Umieść grzybnię w podłożu. Przykryj pudełka papierem. Grzybnia zacznie kiełkować po 2-3 tygodniach.

Grzyby boczniaki

Ten produktywny i bezpretensjonalny grzyb uprawiany jest na:

• drewno liściaste;
• w workach z podłożem - przygotowywany jest z łusek słonecznika, trocin i słomy.

Do sadzenia wymagana jest wysokiej jakości grzybnia. Zdrowa grzybnia boczniaka ma kolor biały lub kremowy i jest sucha w dotyku. Należy ją kupić późną jesienią lub wczesną wiosną, zanim temperatura wzrośnie powyżej 3°C. Oto procedura uprawy boczniaków:

1. Przygotowanie pomieszczeń – na przykład szklarni.
2. Sadzenie można rozpocząć w listopadzie, pierwsze grzyby będą dostępne pod koniec zimy.
3. Przygotowanie kłód. Ścięte kawałki drewna o długości do 0,5 m i średnicy 40 cm. Suche drewno moczy się przez dwa dni. Świeże drewno nie moczy się.
4. Gotowe sadzonki zaszczepia się grzybnią. W tym celu każdą sadzonkę obficie posypuje się grzybnią – warstwą o grubości około 1 cm. Cztery kłody drewna układa się jeden na drugim i przykrywa jutą lub trocinami. Odległość między kłodami wynosi co najmniej 40 cm.
5. Utrzymuj temperaturę pokojową na poziomie 13-15°C. Wilgotność 90%. Boczniaki nie lubią światła – zbyt dużo światła może zniszczyć grzybnię. Gdy rozpocznie się owocowanie, podnieś temperaturę do 25°C. Z jednego pniaka można zebrać 0,5-2,5 kg grzybów.

Oprócz kłód, do uprawy boczniaków można używać również worków:

1. Materiał stosuje się w jednym rodzaju lub jako mieszankę.
2. Rozdrobnione surowce umieszcza się w emaliowanym pojemniku i zalewa wrzącą wodą przez 12 godzin.
3. Woda zostaje odsączona, a surowce wyciskane.
4. Po wymieszaniu podłoża z grzybnią należy napełnić worki mieszanką.
5. Robią dziury w torbach – przez nie wyrosną grzyby.

Specjalista od grzybów wyjaśnia wszystkie kroki uprawy grzybni boczniaka w domu:

Grzyb biały

Borowików nie uprawia się w pomieszczeniach. Wymagają stanowiska z brzozami, sosnami lub dębami. Oto jak uprawiać borowiki:

1. Sadzenie można przeprowadzić późną wiosną lub wczesną jesienią. Na zewnątrz powinno być ciepło.
2. Aby przygotować grzybnię, należy wziąć kapelusze zdrowych, dojrzałych borowików. Kapelusze moczy się przez 2 godziny w czystej, zimnej wodzie. Następnie dodaje się 200 g cukru i łamie kapelusze na kawałki. Następnie moczy się je w osłodzonej wodzie przez kolejne 2 godziny.
3. Usuń wierzchnią warstwę gleby o grubości 20 cm spod drzew (gdzie będą rosły grzyby) i wsyp przygotowaną grzybnię. Pierwsze grzyby pojawią się w ciągu roku. Utrzymanie optymalnej wilgotności gleby jest ważne. Jeśli gleba zostanie przelana, grzybnia zacznie gnić.

Grzyby miodowe

Uprawa grzybów miodowych w ogrodzie nie jest łatwa i nie każdemu się to udaje. Oto procedura uprawy grzybów miodowych z grzybni:

1. Drewno jest pozyskiwane i transportowane na miejsce sadzenia. Miejsce jest wybierane tak, aby było osłonięte od wiatru i słońca.
2. Grzybnię przygotowuje się z owocników grzybów w tradycyjny sposób lub kupuje gotową. Pałeczki grzybni można również zatapiać w drewnie.
3. Aby zapewnić grzybni wniknięcie w glebę, kłody wkopuje się na głębokość 2/3 wysokości gleby. Odległość między kłodami wynosi 10-15 cm.
4. Od momentu zakażenia podłoża grzybnią do momentu owocowania mija 45 dni.

Pieczarki miodowe zaleca się sadzić w otwartym gruncie wiosną - do pni nasyconych wilgocią i składnikami odżywczymi.

Uprawa grzybni w domu komplikuje i tak już trudny proces uprawy grzybów. Decyzja o zakupie grzybni lub jej samodzielnej uprawie należy do każdego hodowcy grzybów.

Często zadawane pytania