Jak uprawiać grzyby shiitake w domu?

Grzyb shiitake Shiitake, znany również jako japoński grzyb leśny lub lentinula edulis, można uprawiać w domu, stosując jedną z dwóch prostych metod. Ma wypukły kapelusz o średnicy od 5 do 20 cm i jest brązowy lub kawowy. Przyjrzyjmy się, jak prawidłowo uprawiać shiitake.

Metody uprawy

Jest ich tylko dwa:

• IntensywnyGrzybnię dodaje się do przygotowanego wcześniej podłoża. Powinno ono zawierać trociny, wióry i zrębki z drzew liściastych, słomę, siano i zboże. Powstałą mieszankę należy wysterylizować, ponieważ zarodniki grzybów są słabsze niż zarodniki pleśni. Jeśli sterylność nie zostanie zachowana, pleśń uniemożliwi rozmnażanie się grzybów, uniemożliwiając uzyskanie pożądanych plonów.
• RozległyW naturze grzyby rosną na świeżo ściętych pniach drzew. Możliwe jest również odtworzenie warunków środowiskowych jak najbardziej zbliżonych do naturalnych. Zarodniki wysiewa się w otworach wywierconych w kłodach. Jednak kłody muszą być najpierw przechowywane w warunkach niskiej temperatury i wilgotności przez długi czas, aby umożliwić grzybom kiełkowanie. Cały proces – od zaszczepienia zarodnikami do osiągnięcia 100% dojrzałości grzybowej – trwa od 1,5 do 2 lat.

Aby szybko zebrać grzyby, wiele osób decyduje się na metodę intensywną, która pozwala na uzyskanie plonów w ciągu kilku miesięcy.

Metoda intensywna – uprawa pieczarek w blokach

Aby zapewnić udane zbiory, ważne jest przestrzeganie prawidłowych instrukcji – od przygotowania podłoża po zbiór grzybów. Przyjrzyjmy się każdemu etapowi z osobna.

Wybór grzybni

Grzybnia shiitake jest kupowana na specjalistycznym rynku. Występuje w trzech odmianach:

• ZbożeTo rozproszone ziarno, na którym rozwinęły się zarodniki grzybów. Ziarna stanowią doskonałe podłoże odżywcze, w którym wysokiej jakości grzybnia tworzy się w przyspieszonym tempie. Aby skutecznie rozmnożyć grzyb shiitake, należy dodać około 2% zanieczyszczonego ziarna do całego podłoża.
• TrocinyGrzybnię rozmnaża się w mieszance trocin i otrębów, a następnie wykorzystuje do uprawy pieczarek w jednorodnym podłożu. Optymalne stężenie tej grzybni wynosi 5-7% całkowitej masy podłoża.
• PłynTen rodzaj grzybni rośnie w podłożu płynnym, takim jak brzeczka piwna. Stosuje się go dość rzadko i tylko wtedy, gdy podłoże jest całkowicie sterylne. Do szczepienia w podłożu płynnym wymagany jest specjalny dozownik. Zalecana dawka dla tego rodzaju grzybni to 20–45 ml na 2–4 ​​kg podłoża.

Eksperci od uprawy pieczarek zalecają wybór zaprawy zbożowej, ponieważ zachowuje ona wiele cech genetycznych organizmu. Na przykład, zaleca się zakup 18 kg zaprawy zbożowej, która powinna być zapakowana w 200-gramowe plastikowe worki ze specjalnym zamknięciem strunowym.

Pakowanie odbywa się w pomieszczeniu czystym bez wentylacji w następującej kolejności:

1. Wyczyść stół, na którym będziesz wykonywać wszystkie prace, i przetrzyj go ściereczką nasączoną wybielaczem. Załóż sterylne rękawiczki.
2. Przygotuj torby – zdezynfekuj je 70% roztworem alkoholu lub 10% roztworem podchlorynu sodu.
3. Wyjmij części podłoża, umieść je w misce i ręcznie rozdzielaj na ziarenka.
4. Przełóż grzybnię z miski do woreczków strunowych. Należy to zrobić jak najszybciej.
5. Przygotuj filtry powietrza z papieru toaletowego - złóż je w wielowarstwowy kwadrat o wymiarach 30x30 mm.
6. Włóż filtr do woreczka i zamknij go zatrzaskiem.
7. Zepnij wszystkie gotowe torby za pomocą zszywacza.

Otrzymaną mieszaninę można przechowywać w pozycji pionowej, filtrem do góry. Przechowywać w lodówce. Okres przydatności do użycia wynosi do 6 miesięcy. Grzybnię można usunąć bezpośrednio przed zaszczepieniem podłoża.

Przygotowanie podłoża

Pieczarki uprawiane są w blokach wykonanych z podłoża. Podłoże składa się z następujących elementów:

• Trociny z drzew liściastych. Ich wielkość cząstek powinna wynosić co najmniej 3 mm. Stanowią bazę mieszanki.
• Aby poprawić oddychalność kompozycji, można użyć wiórów drzewnych lub drobnych wiórów z drzew liściastych. Można je zastąpić sianem lub drobno posiekaną słomą owsianą lub jęczmienną.
  

  Drzewa iglaste nie są odpowiednie, ponieważ zawierają żywice, które uniemożliwiają rozwój grzybni.

• Aby zwiększyć wartość odżywczą substratu, potrzebne są zboża, ziarna warzone i mąka z roślin strączkowych.
• Kreda lub gips. Pomagają poprawić strukturę kompozycji.

Doświadczeni ogrodnicy zauważają, że w dużych bryłach grzybnia ma trudności z rozprzestrzenieniem się po całej powierzchni, dlatego optymalna wielkość to 1,5 kg. Przygotowując podłoże samodzielnie, należy zachować następujące proporcje:

• trociny – 50%;
• słoma lub zrębki drzewne – 25%;
• zboże, otręby, napar, mąka – 25% w dowolnej kombinacji;
• kreda lub gips – do 1% masy całkowitej.

Masę można zmieniać procentowo, ale całkowita zawartość trocin, słomy lub wiórów drzewnych w gotowym podłożu nie powinna być mniejsza niż 70%.

Wyróżnia się również następujące rodzaje mieszanin substratów:

• 41 kg trocin, 8 kg otrębów zbożowych, 1 kg cukru i 25 l wody;
• kora i trociny w stosunku 1 do 1 lub 1 do 2;
• kora, trociny i słoma w stosunku 1:1:1;
• trociny i resztki ryżu w stosunku 1 do 4.

Niezależnie od składu podłoża, jego przygotowanie do szczepienia musi odbywać się w trzech etapach:

1. MiażdżącyAby uzyskać zwartą mieszankę bez dużych pustych przestrzeni, idealną do wzrostu grzybni, każdą porcję podłoża należy rozdrobnić. W przypadku stosowania słomy należy ją podzielić na kawałki o długości 5-10 cm.
2. MieszaniePoprzedni krok pozwala na uzyskanie składników, które należy dokładnie wymieszać w jednym pojemniku do uzyskania jednolitej konsystencji.
3. PrzetwarzanieOstatni etap tworzy wolną przestrzeń do wzrostu, w której grzyby mogą owocować. Pozwala to na oczyszczenie podłoża z bakterii i pleśni poprzez sterylizację i formowanie bloków. Szczegółowe informacje na ten temat znajdziesz poniżej.

Sterylizacja, szczepienie i pakowanie podłoża

W warunkach sprzyjających rozwojowi grzybów rozwijają się również pleśnie, co może nawet zahamować rozwój zarodników grzybów. Aby temu zapobiec, konieczna jest sterylizacja, która zabije wszystkie bakterie. Procedurę tę można przeprowadzić na dwa sposoby.

Podłoże zalać wrzątkiem i zapakować do woreczków.

Procedura jest następująca:

1. Wsyp całe podłoże do dużego, czystego, emaliowanego pojemnika z pokrywką i zalej wrzątkiem. Zamknij pokrywkę i owiń pojemnik kocem. Pozostaw na 10 godzin.
2. Odcedź nadmiar wody i ostudź mieszankę do temperatury pokojowej, zamykając pokrywkę. Następnie przelej do czystych torebek. Podczas pracy z mieszanką należy nosić rękawice. Należy pamiętać o jednej ważnej rzeczy: grzyby shiitake uprawia się w wentylowanych torebkach. Możesz na początek kupić specjalne wentylowane torebki lub użyć zwykłych torebek, ale po uformowaniu bloku samodzielnie zrób dziurki w bokach.
3. Po napełnieniu worka, zrób w środku mieszanki mały dołek i równomiernie wsyp do niego grzybnię. Zazwyczaj ilość grzybni nie powinna przekraczać 3-5% całkowitej masy bloku. Na przykład, jeśli blok waży 2,5 kg, potrzebne będzie 100-150 g grzybni.
4. Włóż do szyjki grzyba korek o średnicy 2 cm wykonany ze sterylnej waty. Umożliwi to specjalną wymianę gazową niezbędną do rozwoju grzyba. Jeśli używasz specjalnych torebek, nie ma potrzeby wstawiania korka, ponieważ wymiana gazowa odbywa się przez filtry.
5. Mocno zawiąż torbę.

Zapakować do woreczków i wysterylizować we wrzącej wodzie.

Metoda ta różni się od pierwszej kilkoma niuansami i jest wykonywana w następującej kolejności:

1. Napełnij woreczek podłożem i luźno zawiąż. Umieść w doniczce.
2. Dolej wody do poziomu kielicha. Zmniejsz ogień do minimum i gotuj na wolnym ogniu przez 2-3 godziny.
3. Wyjąć woreczek i pozostawić do ostygnięcia w temperaturze pokojowej.
4. Załóż sterylne rękawiczki i wypełnij grzybnię w taki sam sposób jak w poprzedniej metodzie.
5. Uformuj blok w torebce w kształt pręta tak, aby jego dolna część była nieco mniejsza od górnej, ponieważ w tym przypadku grzyby rozwiną się zarówno na górze, jak i po bokach.

Inkubacja, kiełkowanie grzybni

To okres, w którym grzyb intensywnie wykorzystuje mieszankę roślinną i pobiera niezbędne składniki do rozwoju. Aby grzybnia mogła się rozwijać w pomieszczeniu, konieczne jest zapewnienie odpowiedniej temperatury powietrza. Poziom wilgotności nie ma znaczenia, ponieważ proces formowania grzybni odbywa się w pojemnikach.

Bloki należy montować na podwyższonej powierzchni – co najmniej 20 cm nad podłogą. Alternatywnie można je zawiesić na haku, aby zapewnić maksymalną wentylację. Optymalna temperatura wynosi w każdym przypadku od 25 do 27 stopni Celsjusza. Jeśli temperatura przekroczy 28 stopni Celsjusza, ryzyko obumarcia grzybni znacznie wzrasta, ponieważ stworzone warunki sprzyjają aktywnemu rozwojowi organizmów szkodliwych, zwłaszcza pleśni Trichoderma lub Neurospora.

W zależności od ilości dodanej grzybni i składu podłoża, okres inkubacji może trwać od 40 do 110 dni. W tym czasie zarodniki grzybów stopniowo wypełniają zbiornik, po czym pojawiają się białe grudki, które ostatecznie brązowieją – jest to tzw. faza „brązowego bloku”. Kolor ten jest spowodowany przez oksydazę polifenolową, enzym aktywowany przez silne światło i obecność tlenu.

Warto zauważyć, że na powierzchni podłoża stopniowo tworzy się warstwa ochronna, która zapobiega wnikaniu szkodliwych organizmów do mieszanki i zapobiega jej wysychaniu. Aby wzmocnić tę warstwę, należy naświetlać formacje przez 7-9 godzin dziennie w okresie inkubacji. Optymalne natężenie światła wynosi 50-120 luksów. Przyspieszy to również proces formowania się zawiązków.

Kiedy więc pojawiające się guzki staną się brązowe, należy zdjąć woreczek z bloku i przenieść sam blok do pomieszczenia, w którym będzie prowadzona dalsza uprawa.

Aby wspomóc bujny wzrost grzybów shiitake, po wyjęciu worka przenieś blok do pojemnika i zalej zimną wodą. Po 24 godzinach odcedź nadmiar wody.

Dbanie o grzyby

Aby uzyskać dobre zbiory w okresie owocowania, konieczne jest zapewnienie wilgotnego środowiska, niskiej temperatury i dobrego oświetlenia. W przeciwnym razie zawiązki będą narażone na negatywne wpływy w trakcie aktywnego rozwoju. Aby stworzyć taki mikroklimat, należy ustawić następujące parametry:

• temperatura powietrza dla odmian ciepłolubnych wynosi +21 stopni, a dla zimnolubnych - +16 stopni (rodzaj odmiany należy ustalić ze sprzedawcą grzybni);
• wilgotność powietrza – 85%;
• Oświetlenie – około 10 godzin dziennie.

W przypadku braku światła dziennego należy używać lamp. Im słabsze oświetlenie, tym jaśniejsze będą kapelusze grzybów shiitake.

Szczególną uwagę należy zwrócić na opryskiwanie – należy je wykonywać codziennie. Zaleca się również regularne wietrzenie pomieszczenia.

Okres zbiorów i przejściowego

Średnio można zbierać grzyby trzy razy w sezonie, po czym bloki należy wymienić. Pieczarki są gotowe do zbioru, gdy krawędzie kapelusza są prawie proste i nie zawijają się już do środka. Zbiór odbywa się w następujący sposób:

1. Obniż wilgotność do 60% na 4-6 godzin przed zbiorem. Pomoże to usztywnić osłonkę kapelusza, co jest niezbędne do wydłużenia okresu przydatności pieczarek.
2. Usuń grzyby, upewniając się, że pozbyłeś się trzonków. Przyciągną one szkodniki lub będą sprzyjać rozwojowi niebezpiecznej pleśni.

Po zbiorach rozpoczyna się okres przejściowy, w którym grzybnia musi zgromadzić składniki odżywcze z podłoża na kolejny cykl owocowania. Aby przyspieszyć ten proces, należy podnieść temperaturę powietrza do 20–25°C. Wilgotność powietrza powinna być również utrzymywana na stosunkowo niskim poziomie – do 50%. Ważne jest, aby całkowicie usunąć wszelkie pozostałości po poprzednim owocowaniu. Kolejnym sekretem udanych zbiorów grzybów shiitake jest odpowiednie zabezpieczenie bloków przed szkodnikami i chorobami.

Zazwyczaj, przy odpowiedniej pielęgnacji, z jednego opakowania można uzyskać 2-4 fale dojrzewania owoców. Okres przejściowy między nimi wynosi około 2-3 tygodni.

Metoda ekstensywna – uprawa pieczarek na przekrojach kłód

Uprawiając grzyby w ten sposób, ważne jest stworzenie warunków jak najbardziej zbliżonych do naturalnych. Oznacza to, że grzyby będą rosły w swoim naturalnym środowisku, nie na blokach podłoża, ale na kłodach.

Etapy tej metody uprawy shiitake znajdziesz w tabeli:

Plon grzybów zależy od każdego etapu. Poniżej omówimy, co jest szczególnie ważne w tak delikatnym procesie.

Przygotowywanie dzienników

Bloki zostaną wykonane z fragmentów pni drzew. Najlepiej wybrać kłody z następujących drzew:

• dąb (najlepsza opcja);
• buk;
• kasztan;
• grab;
• brzozy;
• wierzby;
• olcha;
• osika;
• topole;
• klon.

Grzyby shiitake zawierają tanazę, enzym rozkładający taniny, dzięki czemu grzyby te mogą rozwijać się w drewnie dębowym.

Drzewa należy ścinać, gdy zawartość soku w drewnie jest najwyższa – między opadnięciem liści jesienią a wiosennym przepływem soku. Optymalna wilgotność drewna wynosi od 40 do 50%. Należy wybierać fragmenty drewna, które nie wykazują śladów szkodników ani ksylotrofów.

Kłody należy pociąć na kawałki o długości 1-1,5 m i średnicy 10-20 cm, które należy przechowywać na zewnątrz przez okres od 1 do 3 miesięcy. Dopiero wtedy można wywiercić otwory do siewu. Zaleca się wykonanie tej czynności na czystej folii. Otwory należy wiercić w środkowej części boku kłody, w układzie mijankowym. Optymalna średnica to 2 cm, a głębokość 1,5 cm. Odległość między otworami na obwodzie powinna wynosić 6 cm.

Wybór szczepów

Wysiewanie kłody wymaga dość dużego zużycia grzybni – co najmniej 200 gramów na metr bieżący kłody. W zależności od klimatu, w którym będą uprawiane grzyby shiitake, wybiera się następujące szczepy:

• ciepłolubny (lato) – dobrze owocują od maja do września w wilgotnym, ciepłym klimacie w temperaturach +14…+27 stopni;
• lubiący zimno (jesień-wiosna) – dają obfite plony w temperaturach od +7 do +16 stopni od marca do maja i od września do listopada; grzyby są doskonałej jakości, ale rozwijają się powoli;
• poza sezonem – mogą owocować w drewnie w temperaturach od +10 do +25 stopni od maja do listopada, a jeśli odmiany te zostaną wykorzystane do uprawy pieczarek w pomieszczeniach, w kontrolowanych warunkach mikroklimatycznych, zbiory można uzyskać przez cały rok.

Szczepienie ochronne

Wykonuje się ją w następującej kolejności:

1. Włóż grzybnię zbożową do otworów w wysuszonych pniach i ubij je tak, aby przy krawędziach pozostał 1 cm wolnej przestrzeni.
2. Uszczelnij otwory żywicą ogrodową lub kitem budowlanym, aby zapobiec wydostawaniu się grzybni.
3. Ułóż wysiane kłody w stos w miejscu, w którym będą owocować. Powinno to być miejsce zacienione przez rośliny z trzech stron, z otwartą stroną skierowaną na zachód lub wschód. Idealne jest miejsce nisko położone o wysokiej wilgotności powietrza i gleby. Optymalna temperatura powietrza wynosi od 24 do 28 stopni Celsjusza, a wilgotność względna od 70 do 90%.

W regionach centralnych i południowych przezimowanie grzybni nie będzie stanowiło problemu. Wystarczy przykryć kłody słomą lub przenieść je do piwnicy.

Grzybnia rośnie w drewnie przez krótki okres – od 6 do 18 miesięcy. Dokładny czas inkubacji zależy od jakości grzybni, ilości materiału siewnego, temperatury i wilgotności powietrza. Zazwyczaj grzyby shiitake żyją na pniach przez 5 do 7 lat.

Od stymulacji wzrostu grzybów do zbiorów

Gdy grzybnia w pełni wykiełkuje, należy stymulować powstawanie owoców w następujący sposób:

1. Namocz kłody w wodzie na okres 24–72 godzin.
2. Ułóż polana pionowo lub pod kątem w ciemnym, ale nie ciepłym miejscu.

Już po 7-10 dniach pojawią się pierwsze owocniki. Shiitake zazwyczaj owocują dwa razy w roku. Po każdym okresie owocowania następuje okres spoczynku, podczas którego kłody należy przykryć oddychającym materiałem, aby utrzymać stabilną temperaturę otoczenia.

W zależności od wielkości pni, grzyby rosną od 2 do 5 lat. W tym okresie z 1 metra kwadratowego drewna można zebrać średnio od 200 do 250 kg.

Uprawa w szklarni

Shiitake nadaje się również do uprawy w szklarni, ale należy pamiętać, że tego typu szklarnia staje się nieodpowiednia do dalszej uprawy warzyw po dojrzeniu grzybów, ponieważ pozostawia w powietrzu dużą ilość zarodników. Shiitake można również uprawiać na pniach w szklarni, ale częściej stosuje się metodę intensywną. Należy jednak wziąć pod uwagę następujące wskazówki:

• Przed wysianiem grzybni należy zainstalować w szklarni metalowe regały z półkami wypełnionymi mieszanką składników odżywczych. Podłoże należy przechowywać w tych pojemnikach.
• W przypadku intensywnej metody uprawy należy użyć tego samego podłoża, które zostało przygotowane dla bloków. Jako wypełniacz można użyć mieszanki słomy i trocin, a jeszcze lepiej – otrębów lub ziarna. W każdym przypadku należy przepłukać przygotowaną mieszankę wrzątkiem. Jest to konieczne, aby zniszczyć patogenną mikroflorę i chronić plon przed chorobami. Następnie należy wysiać grzybnię.
• Grządki można przykryć folią do czasu, aż dojrzeją pierwsze owocniki, ponieważ po ich pojawieniu się temperatura powietrza w pomieszczeniu nieco się obniża.
• Pieczarki będą rosły bez zewnętrznego schronienia, ale w takim przypadku należy je regularnie sprawdzać, aby szybko identyfikować i usuwać uszkodzone owoce.
• Po zbiorze ziemię należy ponownie zalać wrzątkiem, jeśli jednak grzyby uprawiano w tym samym miejscu przez kilka lat z rzędu, podłoże należy wyrzucić.

Wideo: Uprawa grzybów shiitake na pniach drzew

Poniższy film wyraźnie pokazuje, jak zasadzić grzybnię grzyba shiitake na pniu drzewa:

Shiitake to grzyb leczniczy, używany zarówno jako pożywienie, jak i do produkcji nalewki o właściwościach leczniczych. Pomaga hamować wzrost nowotworów złośliwych, wzmacnia układ odpornościowy i zwalcza zatrucia chemiczne. Istnieją dwa sposoby uprawy tych grzybów, w zależności od budżetu i potrzeb.

Często zadawane pytania