Przegląd chorób koni

Obowiązkiem każdego hodowcy koni jest zapewnienie odpowiedniej opieki swoim zwierzętom. Nie oznacza to jedynie karmienia i utrzymywania stajni w czystości. Hodowca koni musi znać choroby, na które podatne są konie. Znajomość głównych objawów pozwala na szybkie leczenie i sprzyja rekonwalescencji konia.

Na jakie choroby chorują konie i jak rozpoznać chorego osobnika?

Odróżnienie zdrowego konia od chorego nie jest trudne. Większość objawów jest widoczna gołym okiem. Na przykład, zdrowy koń jest zazwyczaj wesoły i energiczny, ma lśniącą grzywę i dobry apetyt. Chory koń natomiast staje się niespokojny i lękliwy, ma trudności z interakcją z ludźmi, a nawet może stać się agresywny.

W zależności od choroby, zachowanie konia może się zmieniać – na przykład chorobom kończyn często towarzyszy kulawizna lub niechęć do spacerów. Zatrucie pokarmowe można rozpoznać po powtarzającej się odmowie jedzenia i rozstroju jelit. Do najczęstszych chorób koni należą obecnie:

• zakażenia grzybicze i bakteryjne;
• infekcje wirusowe;
• choroby inwazyjne;
• choroby niezakaźne;
• choroby skóry;
• choroby kończyn i stawów.

Każdy rodzaj choroby ma swój własny, charakterystyczny zestaw objawów, które pomagają rozpoznać chorobę i zalecić odpowiednie postępowanie lecznicze.

Zakażenia grzybicze i bakteryjne

Choroba bakteryjna występuje, gdy w organizmie konia rozwija się patogenny mikrob (grzyb). Jego namnażanie prowadzi do ostrej choroby, często z wysoką gorączką, prowadzącej do śmierci.

Nosacizna

Nosacizna to choroba zakaźna, która początkowo przebiega bezobjawowo. Zazwyczaj pierwsze objawy choroby u konia pojawiają się po co najmniej czterech tygodniach. Nosaciznę można potwierdzić, wykonując test na alergię na malleinę.

Głównymi miejscami zakażenia są płuca, węzły chłonne i wątroba. Nosacizna występuje w trzech postaciach:

• ostry;
• chroniczny;
• utajony.

W ostrej fazie choroby koń początkowo doświadcza gorączki (dreszcze i drżenie), a temperatura ciała wynosi 41°C. Błony śluzowe jamy ustnej stają się ciemnoczerwone, tętno jest nitkowate, a oddech przerywany. Następnie dochodzi do obrzęku węzłów chłonnych pod żuchwą.

W miarę postępu choroby na błonie śluzowej górnych dróg oddechowych chorego konia pojawiają się żółtawe guzki, które z czasem przekształcają się w ropne owrzodzenia. Dochodzi do obrzęku nosogardła i zapadnięcia się przegrody nosowej. W ciągu 2-3 tygodni od wystąpienia objawów zwierzę umiera.

W przewlekłym przebiegu choroby wszystkie opisane powyżej procesy zachodzą powoli, w ciągu kilku miesięcy, a nawet lat, a w przebiegu utajonym (ukrytym) nie ma żadnych objawów, ale narządy wewnętrzne ulegają zniszczeniu i koń umiera.

Niestety, obecnie nie ma skutecznego leczenia nosacizny, dlatego chore zwierzęta są uśmiercane.

Aby zapobiec rozprzestrzenianiu się infekcji, zwierzęta kopytne importowane do kraju przechodzą szczegółową kontrolę weterynaryjną.

Wąglik

Wąglik to jedna z najniebezpieczniejszych ostrych chorób zakaźnych. Powoduje u zwierząt dotkliwy ból, gorączkę, silne zatrucie, obrzęk i dyskomfort w głowie, szyi i klatce piersiowej, a także zaburzenia żołądkowo-jelitowe.

Śmierć następuje natychmiast, a zwierzę umiera w drgawkach. Niebezpieczeństwo polega na tym, że choroba ta może zarażać inne zwierzęta gospodarskie, a nawet ludzi. Zakażenie przenosi się poprzez kał, mocz i ślinę.

W ramach profilaktyki koniom podaje się szczepionkę, która uodpornia je na wąglika. Regularne wizyty u weterynarza są również konieczne, aby zapobiec pogorszeniu ich stanu zdrowia.

Kategorycznie zabrania się otwierania ciała chorego konia, ponieważ bakteria potrzebuje trzech dni, aby obumrzeć.

Myjemy się

Innym rodzajem choroby zakaźnej u koni jest myt, który objawia się gorączką, pojawieniem się krost na górnej części gardła i węzłach chłonnych.

Choroba ujawnia się dopiero po piętnastu dniach. Zwierzę ma gorączkę i traci apetyt.

Leczenie polega na odizolowaniu konia w ciepłym miejscu oraz dokładnym usunięciu i dezynfekcji wszystkich krost. Następnie przez kilka dni podaje się antybiotyki domięśniowo. W większości przypadków ropnie pojawiają się po zaostrzeniu przeziębienia, długotrwałym przeciągu lub ulewnym deszczu.

Liszaj obrączkowy

Naukowa nazwa grzybicy to trichofitoza. Jest to choroba wirusowa powodująca miejscowe łysienie u koniowatych. Ludzie mogą zarazić się grzybicą poprzez bezpośredni kontakt z końmi.

Na chorobę podatne są jedynie młode ptaki trzymane w słabo wentylowanych, brudnych pomieszczeniach i bez odpowiedniej opieki. Choroba jest przenoszona przez gryzonie.

Aby zapewnić gojenie, rany należy regularnie leczyć fungicydem przez kilka dni. Profilaktycznie, konie są szczepione co dwa lata.

Zakażenia wirusowe

Choroby wirusowe koni należą prawdopodobnie do najpowszechniejszych i najbardziej szkodliwych dla rolnictwa. Jednak w ostatnich latach wirusolodzy poczynili znaczne postępy w badaniach nad metodami zwalczania chorób koni.

Grypa

Grypa koni objawia się ostrym procesem zapalnym w układzie oddechowym zwierzęcia, osowiałością, gorączką i suchym kaszlem. Nieleczona grypa szybko przechodzi w zapalenie płuc.

Choroba pozostaje bezobjawowa przez 5-6 dni. Przy pierwszych objawach koń jest izolowany i przechodzi na paszę lekkostrawną. W przypadku wystąpienia powikłań i rozwoju infekcji bakteryjnej, zwierzę będzie wymagało podania antybiotyku.

W miarę rekonwalescencji koń nabywa odporności na infekcje wirusowe, która utrzymuje się przez kolejny rok. Po tym okresie koń będzie wymagał szczepienia.

Zapalenie nosa i płuc

Ostra choroba wirusowa, która powoduje obrzęk błon śluzowych i płuc, a także zapalenie spojówek, nazywana jest rhinopneumonia. Może być również znana jako poronienie wirusowe u klaczy i wysypka narządów płciowych. Najczęściej zakażeniu ulegają młode konie poniżej pierwszego roku życia. Wirus przenosi się poprzez mocz, stosunek płciowy, skażoną paszę, płyny ustrojowe i ślinę.

Obecnie nie ma skutecznego leczenia rhinopneumonii. Jako środki zapobiegawcze stosuje się antybiotyki cefalosporynowe i ścisłe przestrzeganie norm sanitarnych. Po wyzdrowieniu zwierzęta rozwijają odporność, która utrzymuje się przez sześć miesięcy.

Niedokrwistość wirusowa

Niedokrwistość wirusowa to choroba zakaźna, która powoduje problemy z sercem, naczyniami krwionośnymi i hematopoezą. Anemia jest przenoszona drogą kropelkową poprzez ślinę i krew zakażonego zwierzęcia lub owada krwiopijnego. Organizm młodego źrebaka nie radzi sobie z tą chorobą i zazwyczaj umiera.

Głównymi objawami niedokrwistości wirusowej są letarg, ataki gorączki i nagła utrata masy ciała.

W przypadku zdiagnozowania wirusa zwierzęta są poddawane kwarantannie. Zakażone konie są usypiane, a cały obiekt jest dokładnie dezynfekowany. Kwarantanna jest znoszona po 90 dniach, pod warunkiem, że w tym okresie nie wykryto żadnych chorych zwierząt.

Zakaźne zapalenie mózgu i rdzenia

Inną chorobą wirusową występującą w ostrej postaci jest zakaźne zapalenie mózgu i rdzenia kręgowego. Ma ono szkodliwy wpływ na ośrodkowy układ nerwowy i przewód pokarmowy konia i może prowadzić do żółtaczki.

Okres bezobjawowy trwa od 15 do 40 dni. Po tym okresie u zwierzęcia rozwija się gorączka, osłabienie apetytu, depresja i uporczywe ziewanie.

Zakażonego konia izoluje się w przestronnym, ciemnym pomieszczeniu. Siarczan sodu podaje się donosowo dwa razy dziennie przez kilka dni, a następnie dożylnie wstrzykuje się urotropinę.

Choroby inwazyjne

Tę grupę chorób wywołują mikroorganizmy pochodzenia zwierzęcego – pajęczaki, pierwotniaki i tym podobne. Ważne jest, aby rozpocząć leczenie już przy pierwszych oznakach rozwoju choroby.

Choroba przypadkowa

Trypanosoma to organizm jednokomórkowy wywołujący chorobę godową u koni. Żyje on w osoczu nasiennym, błonie śluzowej pochwy, skórze i naczyniach krwionośnych. Jego funkcjonowanie opiera się na pobieraniu płynów odżywczych z organizmu zwierzęcia.

Choroba przenoszona jest drogą płciową. Głównym objawem jest pojawienie się okrągłych guzów na ciele konia. Kilka dni po zakażeniu koń zostaje sparaliżowany i umiera. Wcześniej stosowany antytrypazom został wycofany ze stosowania. Zakażone zwierzę zostaje uśpione.

Robaczyca

Jak każde inne zwierzę, konie mogą cierpieć na nieprzyjemne pasożyty, takie jak robaki. Po zakażeniu zwierzę traci apetyt, staje się ospałe, a jego grzywa staje się matowa. Czasami obserwuje się kaszel i zaparcia. Chorobę można wykryć za pomocą badania koprologicznego.

W większości przypadków organizm konia jest zarażony glistami. Leczenie polega na nałożeniu gotowej pasty na język. Profilaktycznie zabieg ten powtarza się co sześć miesięcy, aby zapobiec rozwojowi nowej grupy pasożytów.

Choroby niezakaźne

Prawie co drugi koń jest podatny na choroby układu oddechowego i pokarmowego. Proste metody leczenia mogą pomóc przywrócić zwierzęciu zdrowie.

Kolka

Ponieważ konie są roślinożercami, bardzo dobrze trawią błonnik. Nadmiar błonnika (często spowodowany paszą złej jakości) może zaburzać pracę układu pokarmowego. Głównym objawem, który może pomóc w rozpoznaniu kolki u koni, jest ból przepony.

Zazwyczaj u każdego konia występuje łagodna postać tego schorzenia. Jeśli ból utrzymuje się, należy natychmiast skonsultować się z lekarzem weterynarii. Leczenie polega na podaniu zastrzyku przeciwbólowego i zastosowaniu odpowiedniego planu żywieniowego.

Niedrożność przełyku

Unikalna budowa anatomiczna układu pokarmowego konia może prowadzić do patologii związanych z funkcjonowaniem żołądka, przełyku i jelit. Patologie te są spowodowane zatkaniem przewodu pokarmowego. Proces ten może wystąpić jednorazowo lub mieć charakter przewlekły.

Objawy niedrożności przełyku pojawiają się natychmiast: koń wyciąga pysk i próbuje kaszleć. Czasami można zaobserwować krztuszenie się i ślinienie.

Leczenie polega na 24-godzinnej głodówce i podaniu zastrzyków z substancji takich jak acepromazyna i ksylazyna.

Choroby układu oddechowego

Ta grupa chorób wynika z niewłaściwej opieki, źle dobranego planu leczenia przeziębień oraz powikłań związanych z chorobami zakaźnymi. Kurz i brak świeżego powietrza sprzyjają rozwojowi astmy u koni.

Aby wyleczyć zwierzę, najpierw należy zidentyfikować przyczynę choroby, a następnie ją wyeliminować. Aby złagodzić objawy, przepisuje się środki wykrztuśne, które poprawiają funkcje oddechowe, a także inhalacje ziołowe.

Choroby skóry

Podobnie jak ludzie, konie są podatne na ataki owadów i pasożytów. Szkodniki te często przenoszą różne choroby skóry.

Stonogi

Muchy (lub zapalenie skóry okolicy pęcinowej lub pod siodłami) Dość powszechna i niezwykle bolesna choroba u koni. Zwierzęta mogą zarazić się tą chorobą jesienią, kiedy jest dużo błota pośniegowego i błota, a standardy higieniczne są niskie. Wywołują ją promieniowce, które żyją w glebie i wnikają w uszkodzoną skórę.

Choroba może być przenoszona przez muchy. Muchówki zazwyczaj pojawiają się na nogach i wyglądają jak łuszczące się łuski. Obrzęk kończyn jest również częsty.

Leczenie polega na dokładnym i ostrożnym usunięciu brudu z uszkodzonego obszaru, usunięciu luźnego naskórka i nałożeniu opatrunku nasączonego wazeliną.

Świerzb

Choroba ta jest wywoływana przez kleszcza, który atakuje ciało zwierzęcia. Główne objawy to nerwowość, wysypki skórne oraz regularne próby gryzienia ciała i nóg konia. W miejscu ukąszenia kleszcza rozwija się grzybica, a następnie następuje wypadanie sierści.

W większości przypadków ukąszenie kleszcza nie powoduje żadnych powikłań i ustępuje samoistnie. Jednak każda wysypka, która się pojawi, będzie wymagała leczenia specjalnymi maściami i żelami.

Wyprysk

Wyprysk to zmiana chorobowa na wierzchniej warstwie skóry. Może powstać w wyniku nieleczonego urazu mechanicznego, szkodliwego działania wysokich temperatur lub reakcji alergicznej na leki. Objawia się twardym guzkiem i małą krostką, którym może towarzyszyć łuszczący się strup.

Aby leczyć egzemę u konia, należy zidentyfikować i wyeliminować czynnik wywołujący. Na dotknięty obszar przykłada się kompres z 5% kwasu pikrynowego. Za zgodą lekarza weterynarii, w celu złagodzenia objawów można stosować żele z antybiotykiem.

Chorioptoza

Choroba ta występuje w postaci ostrej i przewlekłej. Głównymi objawami są swędzenie, stan zapalny skóry, wypadanie sierści i niepokój. Chorobę wywołuje roztocz zwany chrząszczem dywanowym, który powoduje, że koń drapie się w dotkniętym obszarze.

Aby potwierdzić diagnozę, konieczne jest pobranie zeskrobin ze skóry. Leczenie polega na podawaniu leku roztoczobójczego co 7-9 dni.

Parafilarioza (parafilarioza końska)

Choroba ta występuje tylko w sezonie ciepłym u koni w wieku co najmniej trzech lat. Parafilarioza objawia się krwawieniem z naczyń włosowatych na ciele konia. Czynnikiem wywołującym jest mucha żądląca, która żywi się krwią.

W miejscu ukąszenia pojawia się niewielki guzek, który w wysokiej temperaturze zaczyna krwawić. Guzek następnie zasycha, a poziom hemoglobiny u zwierzęcia spada, co prowadzi do ogólnej utraty masy ciała.

Stosuje się leki przeciwrobacze (fenbendazol w dawce 15 mg na kilogram masy ciała raz dziennie przez pięć dni lub ivomec podawany podskórnie w dawce 1 ml na 50 kg masy ciała). Dodatkowo, zmienione chorobowo obszary skóry leczy się miejscowo 1-2% roztworami kwasu karbolowego lub chlorofosu. Doustnie przepisuje się również 1% pastę z awermektyną (aplikowaną na nasadę języka) oraz pastę Equisect.

Choroby kończyn i ich stawów

Choroby związane ze stanem zapalnym kończyn lub stawów u koni wymagają szybkiej interwencji. Brak szybkiej pomocy może znacznie pogorszyć funkcje motoryczne zwierzęcia.

Ochwat

Zapalenie skóry pokrywającej kopyta konia nazywa się ochwatem, a czasami pododermatitis. Bez szybkiego leczenia dopływ krwi do kończyn może zostać zaburzony. Z powodu braku odpowiedniego przepływu krwi w stawach zaczyna gromadzić się płyn, który uciska kończyny i powoduje obrzęk.

Aby zapewnić skuteczne leczenie, zwierzę jest tymczasowo odciążane od treningu lub pracy. Należy zminimalizować obciążenie nóg. Podaje się serię zastrzyków, aby zmniejszyć stan zapalny i poprawić przepływ krwi do stawów.

Pierścienie „kulkowe” na kopytach konia, który cierpi na ochwat

Reumatyczne zapalenie kopyt

W przypadku reumatycznego zapalenia kopyt u konia pojawia się gorączka, utrata apetytu, garbienie grzbietu i próby leżenia, co zmniejsza obciążenie kopyt. Wynikająca z tego kulawizna wskazuje na konieczność pilnego leczenia.

Najpierw zwierzę przenosi się na miękkie miejsce i, jeśli to konieczne, usuwa się podkowy. Przycięcie ścianek kopyta może pomóc złagodzić ból u nieparzystokopytnych. Sprzyja to rozszerzeniu naczyń krwionośnych, przywracając tym samym prawidłowy przepływ krwi.

Kopyto „jeża” u konia cierpiącego na tę chorobę

Przebicia i stłuczenia kopyt

Choroby te najczęściej dotykają wyłącznie niepodkute konie, ponieważ ich kopyto jest niezabezpieczone. Ostry przedmiot, który utkwił w podeszwie konia i nie został szybko usunięty, może spowodować poważny stan zapalny.

Objawy drzazgi lub ciernia obejmują niechęć do pokonywania długich dystansów, kulawiznę (gdy koń stara się unikać obciążania chorego miejsca), zmianę chodu oraz zapalenie stawu. Leczenie polega na usunięciu drzazgi i zastosowaniu środka antybakteryjnego w miejscu urazu.

Usuwanie drzazgi

Środki na bazie smoły i jodu są niezwykle skuteczne. Po usunięciu ostrego przedmiotu i dezynfekcji, koń powinien być trzymany pod specjalnie przygotowanym, chłodzącym kompresem przez co najmniej 24 godziny. Zapobiegnie to ewentualnemu obrzękowi w miejscu urazu. W razie potrzeby koń powinien być odizolowany od forsownych ćwiczeń lub prac rolniczych przez kilka dni.

Naciągnięcie ścięgna

U konia może dojść do naciągnięcia ścięgna, jeśli jest ono narażone na długotrwałe i intensywne obciążenie, na przykład w wyniku nagłego skoku. Stan ten jest dość łatwy do wizualnej identyfikacji: miejsce naciągnięcia staje się napięte, pojawia się obrzęk, a zwierzę odczuwa ból.

Nie jest wymagane poważne leczenie. Naciągnięcie ustąpi samoistnie; wystarczy ograniczyć aktywność fizyczną, stosować specjalnie przygotowany zimny kompres na dotknięty obszar i bandażować podczas wypasania.

Zgnilizna żaby kopytowej

Zgnilizna żab to rodzaj choroby zakaźnej, która objawia się nagromadzeniem dużej ilości czarnej substancji w kopytach. Jest ona spowodowana niewłaściwą pielęgnacją, rzadkim czyszczeniem stajni, nieprawidłowo dopasowanymi podkowami i nieprawidłowym przycinaniem kopyt.

O właściwej pielęgnacji i utrzymaniu koni możesz przeczytać w ten artykuł.

Objawy pojawiają się niemal natychmiast po rozpoczęciu procesu rozkładu. Koń zaczyna gwałtownie wyginać grzbiet, próbując przenieść ciężar ciała z chorego kopyta.

Jeśli leczenie nie zostanie rozpoczęte szybko, kopyto stanie się tak miękkie, że uciskanie go spowoduje powstanie dołka. Proces próchnicy można zatrzymać, czyszcząc i dokładnie usuwając martwą tkankę. Następnie miejsce to leczy się środkiem antyseptycznym lub jodyną rozcieńczoną w wodzie (w stosunku 2:1).

Staranna i troskliwa opieka nad koniem pomoże zapobiec różnym chorobom. Regularne wizyty u weterynarza i badania profilaktyczne są niezbędne. Te proste środki pomogą utrzymać doskonałe zdrowie Twojego konia.

Często zadawane pytania