Pasterelloza u kur domowych: jak się objawia i jak ją leczyć?

Pasterelloza, znana również jako cholera drobiu, to choroba zakaźna, która może szybko zniszczyć całe stado. Zaraża ona wszystkie ptaki z rodziny ptasiej, w tym kury domowe.

Charakterystyka pasterelozy u kur

Patogenami są bakterie chorobotwórcze – Pasteurella haemolytica i P. multicidum. Ptaki zakażone bakteriami są natychmiast ubijane, a kurnik dezynfekowany. Pojedynczy zakażony kurczak może szybko zabić 75% stada.

Czynnik wywołujący chorobę został wyizolowany i wyhodowany w 1880 roku przez L. Pasteura. Na jego cześć bakterię nazwano Pasteurella.

Wszystkie gatunki kur – zarówno mięsne, jak i jajeczne – są podatne na tę chorobę, ale szczególnie narażone są młode ptaki. Pasteureloza występuje częściej w krajach o klimacie umiarkowanym i ciepłym, a rzadziej na północy. Cholera drobiu występuje zarówno w gospodarstwach przydomowych, jak i na dużych fermach produkujących jaja. Nawet jeśli ptak przeżyje chorobę, pozostaje ona trwałym źródłem zakażenia – nie można jej całkowicie wyleczyć.

Przyczyny i metody zakażenia

Choroba atakuje nie tylko ptaki, ale także ssaki. Zwierzęta, zwłaszcza gryzonie, mogą rozprzestrzeniać drobnoustroje w środowisku, wywołując epidemię. Choroba najczęściej dotyka miesięczne brojlery, 2-3-miesięczne kury nioski oraz kury nioski w fazie rozrodczej (4-5 miesięcy).

Niestabilność temperatury i wysoka wilgotność przyczyniają się do wybuchów chorób. Czas inkubacji zależy od agresywności drobnoustroju i może trwać od pół dnia do 3-5 dni.

Kury mogą zarazić się:

• drogą oddechową w wyniku kontaktu z chorym ptakiem, szczególnie niebezpieczne są zwłoki;
• wniknięcie prątków przez uszkodzoną skórę;
• pasza lub woda skażona pasteurellą;
• Szczególnie niebezpieczne są ukąszenia owadów krwiopijnych – kleszczy z rodziny argasowatych i kurzych.

Pasteurella może przetrwać przez długi czas w naturalnych zbiornikach wodnych i wilgotnej glebie, ale nie lubi obornika – rzadko go tam spotyka. Mikroorganizm ten jest również niezwykle wrażliwy na bezpośrednie światło słoneczne.

Po dostaniu się do organizmu kurczaka bakterie szybko się namnażają. Po rozprzestrzenieniu się w miejscu wniknięcia, prątki przedostają się do krwi i limfy. Okres inkubacji trwa kilka dni.

Zarodki w jajach mogą zostać zakażone osłabionymi patogenami, które nie zakłócają ich wzrostu i rozwoju. Po wykluciu pisklę staje się nosicielem zakażenia, a w sprzyjających okolicznościach uśpione zakażenie może wywołać wybuch epidemii cholery drobiu w kurniku. Jeśli jajo zostanie zakażone agresywnymi typami pałeczki, zarodek obumiera około 10. dnia. Pozostawione w inkubatorze martwe zarodki mogą zakażać inne jaja.

Objawy cholery u ptaków

Pierwszą rzeczą, na którą należy zwrócić uwagę, jest słaby apetyt u kur. Początkowo ptaki jedzą mniej niż zwykle. Następnie ich stan się pogarsza i zaczynają szybko umierać, jeden po drugim.

Objawy pasterelozy są niejednoznaczne i zależą od postaci choroby. Mogą to być:

• ostry;
• super ostry;
• chroniczny.

Hiperosywny przebieg choroby zwykle występuje na początku jej rozprzestrzeniania się i powoduje nagłą śmierć ptaka. Kurczak dosłownie umiera na twoich oczach. Ptak, pozornie nie wzbudzający niepokoju, nagle, trzepocząc skrzydłami, pada martwy.

Aby uniknąć pomylenia pasterelozy z inną chorobą, zalecamy zdobycie dodatkowych informacji na temat innych chorób kurczaków.Tutaj.

W ostrej formie

Chory kurczak jest przygnębiony, siedzi z głową schowaną pod skrzydłem lub odrzuconą do tyłu. Inne objawy ostrej postaci choroby to:

• podwyższona temperatura ciała – do 43-44 °C;
• niebieskawy odcień grzebienia i kolczyków;
• brak apetytu;
• potargane pióra;
• ciągłe pragnienie;
• wydzielanie śluzu i piany z dzioba;
• chrypka, utrudniony oddech;
• biegunka z krwią.

W miarę postępu choroby ptak słabnie i może mieć drgawki. Kurczak umiera w ciągu 2-3 dni.

W formie przewlekłej

Postać przewlekła rozwija się po ostrej fazie choroby i jest związana z osłabionym szczepem patogenu. W postaci przewlekłej kury doświadczają:

• ogólne osłabienie;
• postępujące wyczerpanie;
• zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych;
• katar, świszczący oddech;
• obrzęk łap, grzebienia, szczęki;
• zapalenie oka;
• uszkodzenia stawów skrzydeł i nóg.

Przewlekła pastereloza trwa miesiącami, ptak wychudł, jego produktywność spadła, ale śmierć w tej sytuacji zdarza się rzadko.

Jak można zdiagnozować tę chorobę?

Bez badań laboratoryjnych postawienie ostatecznej diagnozy jest niemożliwe. Po zauważeniu objawów charakterystycznych dla pasterelozy, chore ptaki są natychmiast ubijane. Kolejnym krokiem jest kontakt z lekarzem weterynarii, który pobierze próbki i zwłoki martwych ptaków i prześle je do laboratorium. Dopiero po przeprowadzeniu badań będzie można ustalić przyczynę śmierci kurcząt.

Rozpoznanie pasterelozy ustala się wyłącznie na podstawie badań bakteriologicznych. Ważne jest odróżnienie pasterelozy od ptasiej grypy, salmonellozy i choroby Newcastle. Badanie sekcyjne również potwierdza chorobę. U martwych kurczaków stwierdza się krwotoki w sercu i śledzionie oraz ogniska martwicy w wątrobie. Aby potwierdzić diagnozę, 4-5 ptaków wysyła się na sekcję.

Rozpoznanie uznaje się za wiarygodne, jeżeli:

• z materiału patologicznego wyizolowano kulturę o cechach charakterystycznych dla patogenu;
• Spośród dwóch zwierząt (myszy laboratoryjnych) zakażonych wyizolowanym patogenem co najmniej jedno zdechło.

Metody leczenia

Pasterelloza jest nieuleczalna. Wszystkie zakażone ptaki są ubijane. Nawet jeśli zwierzę zostanie wyleczone, pozostaje nosicielem patogenu i może zarażać zdrowe ptaki. Zwalczanie choroby polega na natychmiastowym ubijaniu zakażonych ptaków i stosowaniu środków zapobiegawczych.

Po uboju wszystkich chorych kurczaków i utylizacji zwłok, zdrowe kurczaki otrzymują kurację profilaktyczną. Przez tydzień otrzymują antybiotyki, takie jak:

• Lewomycetyna – 60-80 mg na 1 kg masy ciała, 2-3 razy dziennie (dodawać do paszy).
• Tetracyklina – 50-60 mg/1 kg.
• Aquaprim – 1,5 ml na 1 litr wody.

W leczeniu profilaktycznym wskazane są także leki Spectam B, Floron i inne leki na bazie spektynomycyny i linkomycyny.

Do doboru skutecznego leku potrzebne są dane laboratoryjne. Najskuteczniejszy lek wybiera się na podstawie antybiogramu, który określa wrażliwość patogenu na leki.

Pomieszczenie, w którym trzymano chore kurczaki, jest dezynfekowane preparatem Ecocide S lub Monclavit. Do dezynfekcji nadaje się również kwas mlekowy.

Do dezynfekcji kurnika należy stosować:

• 5% roztwór klarowanego wybielacza;
• 10% roztwór monochlorku jodu;
• 20% świeżo gaszonego wapna – powierzchnie bielone są trzykrotnie w odstępie jednej godziny.

Trawa na wybiegu jest koszona. Kury nie mogą na niego wychodzić przez dwa tygodnie – musi być wystawiony na działanie promieni słonecznych. Następnie wybieg jest posypywany wapnem palonym. Po zaoraniu gleby, wszystkie mokre miejsca są dokładnie osuszane. Szczepienie przeciwko pasterelozy jest zabiegiem wyjątkowym w przypadku małych ferm drobiu. Stosuje się je, gdy zakażenia nie można wyeliminować innymi środkami zapobiegawczymi.

Rokowanie i ramy czasowe leczenia

Pasterelloza jest nieuleczalna, a rokowanie dla zakażonych ptaków jest niepomyślne. Celem hodowcy jest minimalizacja strat poprzez zapobieganie rozprzestrzenianiu się infekcji. Leczeniu poddaje się wyłącznie klinicznie zdrowe kury. Kuracja profilaktyczna trwa co najmniej pięć dni.

Czy kury są zaraźliwe?

Kury zakażone pasterelozami mogą zarażać zdrowe ptaki, dlatego kluczowe jest natychmiastowe odizolowanie i uśmiercenie wszystkich zakażonych ptaków. Nosiciele zakażenia – kury, które przeżyły chorobę – również mogą wywołać epidemię. Kury mogą również zarażać inne ptaki, zwierzęta i ludzi.

Czy choroba jest niebezpieczna dla ludzi?

Pasteureloza jest niebezpieczna nie tylko dla kur, ale także dla ich właścicieli. Choroba przenosi się z ptaków na ludzi poprzez kontakt bezpośredni. Bakterie chorobotwórcze przenoszone są przez rany i mikropęknięcia. Na skórze zakażonych osób pojawiają się czyraki.

Zakażenie nie przenika przez błony śluzowe. Przenoszenie drogą powietrzną jest rzadkie. Jeśli jednak dojdzie do zakażenia, u osoby rozwija się zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych i uszu, a także zapalenie kości i szpiku kostnego.

Środki ostrożności:

• Do zakażonego kurnika wchodź wyłącznie w specjalnym ubraniu i rękawiczkach;
• utrzymywanie higieny osobistej.

Przy pierwszych niepokojących objawach należy zgłosić się do lekarza rodzinnego lub specjalisty chorób zakaźnych.

Czy inne zwierzęta mogą się zarazić?

Pasterelloza jest niebezpieczna nie tylko dla kur, ale także dla innych ptaków, takich jak gęsi, kaczki, indyki i przepiórki. Dotyka również zwierzęta hodowlane, takie jak świnie, krowy, kozy i inne. Występuje również u kotów i psów. Każde zwierzę może zarazić się poprzez bezpośredni kontakt, picie, karmienie, ugryzienia i zadrapania. Źródłem zakażenia są chore zwierzęta i nosiciele zakażenia. Należą do nich myszy, szczury i świnki morskie, które mogą żyć latami i rozprzestrzeniać bakterie.

Czy można spożywać mięso drobiu chorego na pasterelozy?

Mięso kurczaków ubitych z powodu pasterelozy jest bezpieczne do spożycia. Hodowcy kurczaków są zainteresowani zyskiem. Gdyby wszystkie ptaki ubite z powodu wybuchu choroby musiały zostać ubite, poniosłyby kolosalne straty. Na szczęście dla hodowców drobiu, mięso kurczaków zakażonych pasterelozą jest bezpieczne do spożycia po obróbce cieplnej. Specjaliści od zwalczania szkodników mają jednak odmienne zdanie w tej sprawie: uważają, że wszystkie zakażone kurczaki, zarówno żywe, jak i ubite, powinny zostać uśmiercone.

Zapobieganie

Środki zapobiegawcze w przypadku pasterelozy:

• przestrzeganie norm sanitarnych i higienicznych;
• terminowa identyfikacja i neutralizacja nosicieli zakażenia;
• prawidłowe odżywianie – w diecie uwzględnia się suplementy witaminowe;
• koszenie i odśnieżanie zarośniętych pastwisk;
• szczepionka.

Kury są szczepione szczepionkami żywymi lub inaktywowanymi. Szczepionki żywe mają efekt resztkowy, który może prowadzić do powikłań. Dlatego kury są zazwyczaj szczepione szczepionkami nieżywymi.

Szczepionki nie są stosowane w leczeniu. Szczepi się wyłącznie klinicznie zdrowe kury. Minimalny wiek do szczepienia to 1 miesiąc. Zaszczepione kury zachowują odporność przez 6-8 miesięcy, po czym wymagane jest podanie dawki przypominającej.

W przypadku wystąpienia ogniska pasterelozy w gospodarstwie, szczepionki nieżywe łączy się z terapią antybakteryjną. Szczepienie można podać przed, po lub jednocześnie z 5-dniową terapią antybakteryjną.

Pasterelloza to prawdziwa katastrofa dla każdego kurnika. Znacznie łatwiej jest zapobiegać chorobie niż radzić sobie z jej konsekwencjami. Jeśli kury zachorują na cholerę drobiu, stado nieuchronnie się kurczy. Ważne jest, aby wcześnie wykryć ognisko pasterelozy, aby móc podjąć działania zapobiegawcze.

Często zadawane pytania