Uprawa jabłoni na kratownicach: cechy, odmiany i technologia

Drzewa płaskie wyglądają niezwykle efektownie i nietypowo. Są one tworzone za pomocą kratownic, które zabezpieczają gałęzie i kształtują koronę przez wiele lat. Ta metoda uprawy jest stosowana do szerokiej gamy drzew, w tym owocowych i ozdobnych, a także nadaje się do jabłoni. Wyjaśnimy, jak uprawiać drzewo na kratownicy i które odmiany jabłoni nadają się do tego celu.

Cechy uprawy na kratownicy

Drzewa rosnące na kratownicach stają się „płaskie”. Ich korony formują się na konstrukcji wsporczej w jednej płaszczyźnie. Gałęzie drzew są przymocowane do kratownic zwanych kratownicami. Spłaszczona korona zaczyna formować się w pierwszym roku po posadzeniu. Po kilku latach, gdy drzewo osiągnie pożądaną konfigurację, podpory można usunąć. Jednak drzewa zazwyczaj pozostają podtrzymywane przez kratownice przez całe swoje życie.

Tę metodę po raz pierwszy zastosowali francuscy ogrodnicy już w XVII wieku. Początkowo szpalery stosowano wyłącznie w celach dekoracyjnych – do wytyczania ścieżek ogrodowych i altan. Szybko jednak zyskały popularność wśród ogrodników, ponieważ pozwalały na efektywne wykorzystanie przestrzeni, a jednocześnie wzbogacały ogród o zieleń.

Zalety i wady technologii

Na pierwszy rzut oka mogłoby się wydawać, że uprawa na kratownicy służy tylko jednemu celowi: tworzeniu drzew, które nadadzą ogrodowi niepowtarzalny wygląd. W rzeczywistości metoda ta ma wiele zalet i praktycznych korzyści. Ma jednak również swoje wady, o których warto wiedzieć przed rozpoczęciem sadzenia na podporach.

Produkcja i montaż kratownic

Kraty podtrzymujące drzewa nie podlegają wymianie, więc służą długo. Muszą być trwałe i estetyczne. Zazwyczaj są wykonane z drewna lub metalu. Na przykład, do słupków można przymocować siatkę – spawaną lub prefabrykowaną.

Cechy montażu konstrukcji kratowych:

• Jako podporę można wykorzystać ścianę domu lub ogrodzenie wokół posesji. Klasyczne kratownice, wykonane ukośnie z cienkich drewnianych listewek, prezentują się szczególnie pięknie. Aby zapewnić trwałość, drewno jest impregnowane olejem schnącym lub środkiem konserwującym.
• Jeśli w pobliżu znajduje się budynek, rama pod jabłonie powinna być umieszczona 10-15 cm od ścian, a dołki do sadzenia powinny znajdować się 25-30 cm od kratownicy. Najlepszym miejscem do montażu kratownicy jest zachodnia, południowo-zachodnia lub południowo-wschodnia strona domu.
• Konstrukcje kratowe – zarówno drewniane, jak i druciane – muszą być niezawodne i wytrzymałe. Muszą być solidnie zamocowane i wytrzymać ciężar drzewa. Konstrukcje kratowe są trudne w naprawie, ale muszą być trwałe – co najmniej 20 lat lub dłużej, w zależności od długości życia jabłoni.
• Do podwiązywania gałęzi można używać witek wierzbowych. Z czasem słabną, więc nie ma ryzyka, że ​​wrosną w korę, w przeciwieństwie na przykład do drutu metalowego.

Opcje formowania korony

Jabłonie, podobnie jak większość drzew owocowych, są dość elastyczne, dzięki czemu ich korony można formować praktycznie w dowolny sposób. Przyjrzyjmy się opcjom kształtowania koron najczęściej stosowanym przez ogrodników.

Kordon poziomy

Do utworzenia standardowego, poziomego pasa należy użyć jednorocznych sadzonek. Wysokość pasa wynosi od 50 do 70 cm. Pas ten nadaje się do wytyczania alejek, ścieżek i granic posesji.

Cechy formacji:

• W miejscu planowanej kratownicy słupki montuje się w odstępach co 2-2,5 m. Optymalna wysokość to 0,5 m.
• Pomiędzy słupkami rozciągnięty jest mocny drut lub na wysokości 0,4 m montowane są drewniane listwy.
• Sadzonkę sadzi się w pobliżu pierwszego słupka, zginając ją pod kątem 90 stopni w kierunku drugiego słupka. Zagięcie pnia powinno znajdować się na tym samym poziomie co poprzeczka.
• Odcinamy wierzchołek sadzonki, pozostawiając na pniu tylko dwie mocne gałęzie. Odginamy je na boki i mocujemy do poziomych podpór.
• Drzwi poziome można układać w 1-3 rzędach. Nowe rzędy montuje się w odstępach 1-2 lat.

Kordon w kształcie litery U

Zaczyna się formować w ten sam sposób, co pęd poziomy, ale pęd środkowy przycina się dopiero po osiągnięciu pożądanej wysokości. „Barki” początkowo rosną poziomo, a po osiągnięciu wysokości 0,5-0,7 m kierują się ku górze. Uzyskany kształt przypomina świecznik.

Palmeta

Przy tej metodzie formowania gałęzie są wyginane tak, że korona przyjmuje kształt liścia palmowego, stąd nazwa - palmeta.

Istnieją różne rodzaje palmet dla jabłoni:

• Prosty lub pionowy — gałęzie skierowane są w jednej płaszczyźnie — poziomo lub pod kątem.

Minimalna odległość między poziomami wynosi ok. 30 cm.

• Palmeta wachlarzowa — gałęzie ustawione są pod kątem 45°.

Do formowania palmet używa się jednorocznych sadzonek, ponieważ mają giętkie gałęzie. Aby je zabezpieczyć, montuje się kratownice lub ramy z drutu. Każdego roku pędy są przycinane i mocowane do podpór, nadając im pożądany kierunek.

Wzory sadzenia

Uprawiając jabłonie na kratownicach, można zastosować różne schematy nasadzeń. Wybór zależy od odmiany jabłoni, szerokości jej korony i preferencji ogrodnika.

Jabłonie na kratownicach sadzi się zazwyczaj według jednego z dwóch schematów:

• Przeciętny. Zależy to od szerokości gałęzi dojrzałego drzewa i regionalnego klimatu. Uwzględniane są maksymalne wymiary po uformowaniu drzewa. Zachowuje się odległość około 4 m między rzędami i 2,5 m między sąsiednimi jabłoniami.
• Indywidualny. Ten schemat uwzględnia skład gleby, cechy odmianowe jabłoni, charakterystykę stanowiska i inne czynniki. Kratki w indywidualnym schemacie nasadzeń powinny mieć taką samą wysokość jak dojrzałe jabłonie. Odległość między sąsiednimi drzewami jest ustalana na podstawie odmiany:
  • półkarłowa - 2,5-3 m;
  • karłowaty - 1,5-2 m;
  • kolumnowy - 0,6-1 m.

Jeżeli dokładna odmiana nie jest znana, odstępy między drzewami oblicza się, biorąc pod uwagę szerokość korony, która odpowiada dwukrotności odległości między górnymi gałęziami.

Sadzenie krok po kroku

Sadząc jabłonie na kratownicach, należy przestrzegać tych samych zasad dotyczących głębokości dołków i składu gleby, co w przypadku zwykłych drzew.

Kolejność sadzenia jabłoni do uprawy na kratownicach:

1. Wykop dołek o wymiarach od 60x60x60 cm do 100x100x100 cm.
2. Wypełnij dołek mieszanką składników odżywczych przygotowaną z wierzchniej, żyznej warstwy gleby i materii organicznej - 8-10 kg kompostu lub próchnicy.
3. Umieść sadzonkę w otworze pod kątem 45° do podpory.
4. Zabezpiecz pień miękkim sznurkiem.
5. Przewód środkowy należy przeciąć na wysokości 0,5-0,6 m.

Lamówka

Aby nadać koronie odpowiedni kształt, w ciągu pierwszych dwóch lat regularnie usuwaj wszystkie pędy rosnące do przodu lub do tyłu. Pozostaw gałęzie rosnące wzdłuż kratownicy. Pierwsze cięcie zaleca się wczesną wiosną, gdy temperatura utrzymuje się powyżej 5°C.

Cięcie nie tylko pomaga utrzymać pożądany kształt korony, ale także działa profilaktycznie przeciwko chorobom i zapobiega nadmiernemu wzrostowi pędów. Zaleca się cięcie jabłoni dwa razy w roku: wczesną wiosną, zanim zaczną płynąć soki, oraz latem.

Letnie przycinanie jest konieczne dla jabłoni, aby zapobiec marnowaniu zasobów na wzrost liści. Drzewo powinno poświęcić maksimum energii na zawiązywanie owoców. Wszelkie chore lub martwe gałęzie są całkowicie usuwane.

Cechy przycinania:

• Wiosną Przycinamy cienkie, słabe i uszkodzone gałęzie. Szczyt skracamy do wysokości 0,5 m nad pędami bocznymi. Cięcie wykonujemy nad silnym i zdrowym zalążnią.
• Latem, W okresie owocowania należy usuwać nadmiar młodych pędów, które zagęszczają koronę i pobierają wilgoć oraz składniki odżywcze. Przycina się je 1 cm nad węzłem wzrostu.

Zaleca się przerzedzenie owoców na drzewach kratowych. To nieznacznie zmniejsza plon, ale poprawia smak pozostałych jabłek.

Pielęgnacja drzew kratowych

Tylko niektóre odmiany jabłoni, te o niskim wzroście, uprawia się na kratownicach. Pielęgnacja tych drzew wiąże się z szeregiem specyficznych aspektów, o których powinni wiedzieć ogrodnicy.

Cechy pielęgnacji płaskich jabłoni:

• Drzewa podlewa się raz na 7-12 dni. Zalecana ilość wody to 30-40 litrów. Taką dawkę stosuje się przez trzy lata od posadzenia. Następnie podlewanie ogranicza się do jednego lub dwóch razy w miesiącu. Podlewanie jest szczególnie ważne po kwitnieniu, w okresie zawiązywania owoców oraz tydzień po zbiorze.
• Następnego dnia po podlaniu należy poluzować i ściółkować krąg wokół pnia drzewa, można w tym celu wykorzystać np. korę sosnową.
• Przez pierwsze trzy lata nawoź wyłącznie wiosną – nawozami azotowymi z dodatkiem materii organicznej. Zaleca się przemienne stosowanie nawozów organicznych i mineralnych. W pierwszym roku dodaj 2 łyżki mocznika lub nitrofoski na 10 litrów wody; w drugim roku dodaj 300 g suchego obornika kurzego na 10 litrów wody.
• Od 4 roku życia zaleca się podczas każdego podlewania dodawać do wody roztwór popiołu drzewnego i naparu ziołowego.
• Jesienią pod każde drzewo dodaje się 90–100 g superfosfatu, aby zwiększyć szanse drzew na przetrwanie zimy.

Kryteria doboru odmian do kratownic

Jabłonie, które spełniają określone wymagania, nadają się do uprawy pod kratownicą. Nie każda odmiana nadaje się do formowania platanów.

Na co należy zwrócić uwagę wybierając jabłonie do uprawy kratowej:

• Wybieraj odmiany o słabym rozgałęzieniu. Jabłonie anyżowe, chińskie i pepinowe nie nadają się do tego celu. Te jabłonie owocują głównie na pędach jednorocznych, co utrudnia tworzenie regularnych kształtów. Ponadto jabłonie o silnym rozgałęzieniu nie znoszą dobrze cięcia – często chorują i owocują słabo.
• Wczesne odmiany nie nadają się do uprawy na kratownicach. Po owocowaniu jabłonie zbyt wcześnie zrzucają liście i tracą walory dekoracyjne – co jest jednym z głównych celów uprawy jabłoni na kratownicach.
• Najlepszą opcją na kratownice są późne odmiany o jaskrawo kolorowych owocach - będą one ozdobą terenu aż do późnej jesieni.
• Ważne jest również, aby wziąć pod uwagę strefowanie odmian. Unikaj sadzenia drzew, które nie są przystosowane do lokalnego klimatu – mogą nie przetrwać zimy, a cała Twoja ciężka praca pójdzie na marne.

Jeśli zdecydujesz się na sadzonki szczepione na podkładkach niskich lub karłowych, lista odmian nadających się do uprawy pod kratownicą znacznie się rozszerzy.

Jakie odmiany jabłoni nadają się na kratownice?

Wiele odmian jabłoni nadaje się do uprawy na kratownicach. Ogrodnicy mogą wybrać odmianę, która nie tylko stworzy płaską koronę, ale także przyniesie obfite zbiory pysznych jabłek.

Odmiany jabłoni do podpór:

• Golden Delicious. Ta średniej wielkości, późno dojrzewająca odmiana, uprawiana w standardowych warunkach, rozwija okrągłą, dobrze ulistnioną, gęsto rozgałęzioną i szeroko zaokrągloną koronę. Drzewo dorasta do 3,5 m wysokości. Owoce są złocisto-jasnozielone, kulisto-stożkowate, o wadze 140–170 g. Smak jest słodki i deserowy.
• Pożądany. Odmiana późnoletnia o zaokrąglonej koronie. Osiąga 3-4 m wysokości, ale może być uprawiana na podkładkach karłowych. Owoce są lekko spłaszczone, początkowo żółtozielone, a w miarę dojrzewania żółkną. Smak słodko-kwaśny, miąższ soczysty i drobnoziarnisty.
• Jonatan. Odmiana dojrzewająca zimą, drzewo dorasta do 4 m wysokości. W normalnej uprawie ma szeroką, zaokrągloną, średnio gęstą koronę. Owoce są zielonkawożółte z rozproszonym rumieńcem lub ciemnoczerwonymi paskami. Smak jest słodko-kwaśny, deserowy. Masa owocu wynosi 100-150 g.
• Witaj. Częściowo samopłodna odmiana jesienna, której drzewa osiągają 4-5 m wysokości. Drzewa na podkładkach klonalnych można uprawiać na kratownicach. W normalnej uprawie ma szeroko piramidalną i rozłożystą koronę, która z czasem staje się zaokrąglona. Masa owoców wynosi 100-150 g. Smak jest słodko-kwaśny, zależny od pogody. Owoce są zielonkawożółte, a w miarę dojrzewania nabierają złocistego odcienia.
• Zorza polarna. Odmiana zimowa o średniej wielkości drzewie. Korona jest okrągła lub podłużna, gdy rośnie normalnie. Drzewo osiąga wysokość 3-4 m. Owoce są duże, złocistożółte, z jaskrawoczerwonym rumieńcem. Średnia waga wynosi 160-170 g. Kształt jest okrągło-stożkowaty. Miąższ jest biały, gęsty i soczysty, o słodko-kwaśnym smaku.
• Cytryna zimowa. Późna, samopłodna odmiana o dużych, jasnożółtych owocach. Masa owocu: 230–250 g. Wysokość drzewa: 2,5 m. W uprawie standardowej korona jest kulista i średnio zwarta. Miąższ jest słodko-kwaśny, biały i drobnoziarnisty.
• Wagner. Wczesnozimowa odmiana o kolumnowym pokroju, z jasnozielonymi owocami pokrytymi czerwonym lub ciemnoczerwonym rumieńcem. Drzewo dorasta do wysokości 2-2,5 m. Korona, w uprawie normalnej, jest szeroko piramidalna i rzadka. Waga 150-250 g. Jest to odmiana wczesna i plenna, ale owocuje nieregularnie.
• Prezydent. Kolumnowa odmiana jesienna o dużych, zaokrąglonych jabłkach. Drzewo osiąga wysokość 2-3 m. Korona jest zwarta i dobrze ulistniona. Smak jest słodko-kwaśny, o charakterze deserowym. Waga: 150-250 g. Owoce są biało-żółte, z delikatnym, ledwo zauważalnym różowym rumieńcem na nasłonecznionej stronie.

Uprawa jabłoni na kratownicach to ciekawe i ekonomiczne rozwiązanie, które pozwala nadać każdemu ogrodowi niepowtarzalny i nietuzinkowy charakter. Ta metoda uprawy wymaga od ogrodnika pewnego wysiłku, ale efekty są warte zachodu.