Kiedy i jak prawidłowo przycinać uprawy owoców i jagód?

Przycinanie jest istotnym elementem pielęgnacji drzew ogrodowych, odgrywającym kluczową rolę w ich rozwoju i plonowaniu. Zabieg ten jest uważany za podstawowy sposób utrzymania schludnego wierzchołka drzewa. Przycinanie pomaga zapobiegać chorobom, ale musi być wykonywane prawidłowo.

Dlaczego przycinać drzewa?

Nie tylko kształtuje drzewo, ale także usuwa elementy utrudniające dostęp światła i powietrza. Prawidłowe cięcie stymuluje wzrost zawiązków owocowych, zapewniając nieskazitelnie wysokie plony i doskonałą jakość owoców.

Przycinanie jest również konieczne, aby chronić rośliny przed rozprzestrzenianiem się chorób i wzmocnić ich system odpornościowy. Co więcej, pielęgnacja ta może pomóc nadać roślinie pożądany kształt i średnicę.

Jakie narzędzia są potrzebne do przycinania?

Aby nadać kształt koronom drzew i krzewów, potrzebujesz odpowiednich narzędzi. Użyj następujących:

• Piła ogrodnicza. Charakteryzuje się wyjątkowo drobnymi zębami, ostrzonymi z obu stron, a nie tylko z jednej. Minimalizuje to uszkodzenia drewna. Używaj specjalistycznej piły ogrodowej, ponieważ tradycyjne piły mogą powodować powolne gojenie się ran.
  
• Sekator. Nadaje się do przycinania gałęzi o grubości do 2,5-3 cm. Ostro naostrzone sekatory zapewniają równe cięcie. Popularne są również sekatory z zakrzywionym ostrzem i prostym kowadełkiem, choć dokładność cięcia może się nieznacznie różnić.
• 
• Nóż do prac ogrodniczych. Należy je ostrzyć, aby zapewnić płynne cięcie. Korzystanie z niego wymaga doświadczenia, aby uniknąć błędów.
  

Rodzaje przycinania

Istnieje kilka rodzajów przycinania, z których każdy ma swoje przeznaczenie. Szczegółowy opis znajduje się poniżej.

Przycinanie formujące

Tworzy optymalny kształt dla konkretnego gatunku rośliny, szczególnie w młodym wieku. Głównym celem jest ukształtowanie prawidłowej struktury korony, zapewniającej dobre oświetlenie i walory dekoracyjne, a jednocześnie zmniejszającej ryzyko wystąpienia różnych uszkodzeń i chorób.

Obejrzyj film, aby uzyskać szczegółowe wyjaśnienie, jak kształtować koronę drzew owocowych:

Przycinanie sanitarne

Zabieg można wykonywać o każdej porze roku, ale najlepiej wiosną lub jesienią, gdy drzewa są w stanie spoczynku. Zabieg ten jest niezbędny dla utrzymania zdrowia i witalności rośliny. Polega on na usuwaniu gałęzi i pędów uszkodzonych przez mróz lub choroby, co zapobiega rozprzestrzenianiu się infekcji.

Przycinanie odmładzające

Preferowany do stymulacji wzrostu i owocowania starszych drzew i krzewów, które utraciły zdolność do wzrostu. Oznakami konieczności przycinania mogą być: słaby wzrost, słabe kwitnienie i owocowanie.

Przydatne wskazówki:

1. Starannie przytnij stare gałęzie, pozostawiając zdrowe młode pędy, które utworzą nową koronę.
2. Starsze drzewa należy poddawać cięciu odmładzającemu co 3–4 lata.
3. W przypadku zaniedbanych drzew podziel proces przycinania na kilka etapów, aby stopniowo usuwać stare gałęzie i rozjaśnić koronę.

Krzewy jagodowe często wymagają corocznego cięcia odmładzającego, które polega na całkowitym usunięciu starych pędów.

Film wyraźnie pokazuje, jak odmłodzić drzewa:

Cięcie naprawcze (regeneracyjne)

Zabieg ten wykonuje się w przypadku uszkodzeń roślin, na przykład w wyniku silnego mrozu, wiatru lub infekcji. Cięcie odbudowujące pomaga przywrócić koronie pierwotny wygląd i poprawić owocowanie. Jest to szczególnie ważne w przypadku roślin owocowych i jagodowych.

Przycinanie jest najlepszym rozwiązaniem w przypadku drzew o nieprawidłowo uformowanej koronie lub tych, które utraciły kształt z powodu nieodpowiedniej pielęgnacji. Przycinanie należy wykonać po pęknięciu pąków, a następnie usunąć uszkodzone gałęzie.

Inne gatunki

Istnieją inne rodzaje przycinania drzew owocowych. Należą do nich następujące metody:

• Cięcie przerzedzające. Głównym celem tej metody jest przerzedzenie korony drzewa w celu poprawy oświetlenia i wentylacji. Podczas tego procesu należy usunąć wszystkie źle położone gałęzie: te, które krzyżują się, ocierają, zacieniają, konkurują ze sobą i są zdeformowane.
  Cięcie przerzedzające należy wykonywać raz w roku, począwszy od 2. lub 3. roku życia rośliny.
• Cięcie w celu owocowania. Ten rodzaj cięcia wykonuje się w celu zwiększenia owocowania drzew owocowych, szczególnie młodych sadzonek, zwiększenia plonów i przyspieszenia owocowania.
• Przycinanie w celu zatrzymania wzrostu. Ta metoda służy do kontrolowania wielkości i kształtu drzew, zwłaszcza gdy zaczynają rosnąć zbyt intensywnie lub przekraczają pożądaną wysokość. Cięcie ma na celu ułatwienie dostępu do owoców, efektywne rozprowadzenie światła w koronie i ułatwienie zbioru.

Podstawowe metody cięcia mające na celu zahamowanie wzrostu drzew owocowych obejmują ogławianie, usuwanie nadmiaru pędów, formowanie gałęzi bocznych oraz regulację owocowania. Cięcie w celu zahamowania wzrostu drzew owocowych powinno być wykonywane corocznie lub w razie potrzeby w trakcie sezonu wegetacyjnego. Prawidłowe cięcie powinno być połączone z innymi zabiegami pielęgnacyjnymi, takimi jak nawożenie, podlewanie oraz zwalczanie chorób i szkodników.

Obejrzyj ten samouczek wideo, aby uzyskać szczegółowe instrukcje dotyczące przycinania drzew w celu zwiększenia plonów i jakości:

Rodzaje formowania koron drzew

Istnieje kilka rodzajów formowania koron drzew owocowych. Każdy z nich nadaje się do określonych warunków i celów.

Korona o rzadkich warstwach

Po posadzeniu wykonaj wstępne przycinanie, usuwając słabe i uszkodzone gałęzie, pozostawiając tylko silne i zdrowe. Następnie postępuj zgodnie z poniższymi instrukcjami:

1. Wybierz 5-8 głównych gałęzi szkieletowych o szerokim kącie wyjścia i umieść je w odległości około 10 cm od siebie.
2. Ułóż dolne gałęzie w rzędzie, a górne osobno.
3. Po uformowaniu się szkieletu należy co roku przerzedzać koronę drzewa, usuwając nadmiar gałęzi i skracając wydłużone odrosty o jedną trzecią ich długości.
4. Regularne przycinanie pozwoli zachować rzadką i warstwową koronę, usuwając zgrubienia i zachowując prawidłowy kształt.

Korona okółkowo-warstwowa

Ten typ korony jest odmianą kształtu półkulistego, ale z pewnymi różnicami. Dolna warstwa ma zazwyczaj dwie pary gałęzi, a następna – trzy. Odległość między warstwami wynosi około 50 cm.

Stworzenie takiej korony jest dość proste: należy znaleźć pączek 50 cm nad ziemią i pozostawić go jako pierwszą gałąź rusztowania dolnej kondygnacji. Następnie, tuż nad kolejnym pączkiem, który stanie się pędem kontynuacyjnym, należy odciąć pęd bez pnia. Ta metoda zapewnia wyraźne i łatwe uformowanie początku korony.

W następnym sezonie rozpocznij formowanie drugiego rzędu, wysuwając się 50 cm w górę od dojrzałego pędu, pozostawiając dwa lub trzy pąki na nowym poziomie. W ten sposób w ciągu kilku sezonów uzyskasz sadzonkę z dwoma lub więcej rzędami.

Zalety metody:

• prostota;
• wygodna procedura.

Do wad zaliczają oni możliwość zahamowania rozwoju pnia przez zbyt dużą liczbę gałęzi pierwszego rzędu oraz potencjalną kruchość szkieletu korony ze względu na sąsiednie ułożenie gałęzi.

Korona warstwowa

To kolejny rodzaj korony półkulistej. W tej odmianie stosuje się od 5 do 8 gałęzi rusztowania rozmieszczonych w odstępach około 35 cm. Przewód jest zazwyczaj skracany do 20 cm nad gałęziami rusztowania.

Formowanie się głównych gałęzi może zająć 3-4 sezony po posadzeniu. Upewnij się, że gałęzie są nachylone pod kątem co najmniej 45 stopni do pnia, aby zapewnić mocny szkielet. Podczas przycinania należy wziąć pod uwagę położenie pąków na pędach, aby zapewnić prawidłowy kierunek ich wzrostu.

Zastosowanie konstrukcji z 4 lub 5 gałęziami pomoże zaoszczędzić miejsce na posesji, tworząc zwarte drzewa. To rozwiązanie jest odpowiednie dla drzew o silnym rozgałęzieniu lub o małych odstępach między głównymi gałęziami.

Zalety:

• wygodna metoda formowania korony;
• pozwala na osiągnięcie kompaktowych wymiarów.

Do wad zaliczają konieczność ścisłego przestrzegania „hierarchii” gałęzi pod względem długości i grubości podczas przycinania oraz długi czas formowania korony.

Połączona korona

Ten rodzaj korony to połączenie różnych metod formowania, które łączą w sobie ich zalety. Oto dokładna instrukcja:

1. Najczęściej dolna kondygnacja składa się z 3-5 gałęzi, oddalonych od siebie o 2-3 pąki i rosnących w różnych kierunkach.
2. Można zostawić zapasowy pęd na wypadek złamania się którejś ze szkieletowych gałęzi.
3. Wszystkie gałęzie szkieletowe umieszczamy w odległości 30-40 cm od każdej gałęzi dolnej, a gałęzie drugiego rzędu na dolnej – w takiej samej odległości od pnia.
4. Na kolejnych gałęziach odległość wynosi 40-60 cm, aby zapewnić lepsze oświetlenie górnych partii korony.
5. Główną cechą korony kombinowanej jest to, że dolne gałęzie drzewa pozostają uniesione w miarę ich wzrostu, a górne są wyginane do pozycji poziomej za pomocą klamerek i przekładek, tworząc kąt 90 stopni.

Do zalet zalicza się połączenie najlepszych cech różnych metod, nie mają one natomiast żadnych wad.

Korona wrzecionowata (spindlebusch)

Ten typ korony ma podstawowy, zaokrąglony kształt, składający się z licznych, półszkieletowych gałęzi ułożonych poziomo, z wyjątkiem dolnych, które można unieść dla łatwiejszej pielęgnacji. Postępuj zgodnie z poniższymi instrukcjami:

1. Ułóż gałązki wzdłuż prowadnicy w formie jednolitej spirali, w odległości 1–4 pąków od siebie.
2. W pierwszym lecie po posadzeniu pozwól gałęziom swobodnie rosnąć. W sierpniu odegnij je do tyłu i zabezpiecz poziomo. W następnym roku, aby pobudzić wzrost pnia, przytnij pędy boczne na wysokość 30-40 cm od górnej, odgiętej gałęzi. Powtarzaj ten proces w sierpniu co roku przez 6-7 lat.
3. W przypadku niskich drzew i upraw na karłowych podkładkach stosuje się modyfikacje tego schematu: płaską wrzecionowatą, wolno rosnącą wrzecionowatą i grouseback.

Zalety metody:

• możliwość tworzenia nasadzeń o wysokiej produktywności i wczesnym owocowaniu;
• dostępność wariantów dla różnych typów drzew i nasadzeń.

Wadą tego typu formowania koron jest pracochłonność.

Korona krzaczasta (krzasta)

Liczba gałęzi szkieletowych waha się od 5 do 8, z szerokim kątem rozejścia i rozstawem około 10 cm, co jest uważane za optymalne. Zazwyczaj 3-4 dolne gałęzie układają się w rzędzie, a pozostałe gałęzie pojedynczo.

W drugim sezonie skróć wszystkie nowe przyrosty, skracając je o jedną trzecią. Pozostaw długie pędy u dołu dłuższe od krótkich. Skróć pęd główny tak, aby był nieco wyższy niż ostatnia gałązka boczna, a następnie co roku przerzedzaj koronę, aby stymulować owocowanie.

Istnieje wiele odmian koron krzewiastych, w tym płożące, płożące i krzaczaste. Różnią się one rozmieszczeniem pędów na powierzchni gleby, ale sposób cięcia pozostaje ten sam.

Zalety metody:

• przystosowanie do trudnych warunków klimatycznych;
• możliwość tworzenia się niskich drzew.

Do wad zalicza się mniejszą przydatność dla odmian o słabych rozgałęzieniach i odmian karłowych, ponieważ w pierwszych latach może być trudno wytworzyć silne, zwarte gałęzie główne.

Korona półpłaska

Ten typ korony można opisać jako pośredni między formą zaokrągloną a spłaszczoną. Jest ona lekko wydłużona wzdłuż linii rzędów i spłaszczona (spłaszczona) między rzędami.

Korona składa się z dobrze rozwiniętego konaru centralnego i kilku (4-6) gałęzi głównych, ułożonych w rzędach po dwie gałęzie w każdym. Kąt ich odejścia od pnia powinien wynosić co najmniej 45-60 stopni, a odległość między konarami 70-100 cm (większa w przypadku wysokich drzew).

Na gałęziach szkieletowych pierwszego rzędu formuj gałęzie półszkieletowe równomiernie po obu stronach: 30-40 cm od pnia i w odstępach 20-30 cm. Następnie co roku przerzedzaj koronę i skracaj przewód środkowy.

Zalety:

• łatwość formowania;
• możliwość osiągnięcia wczesnego owocowania i wysokiej produktywności nasadzeń w warunkach intensywnego ogrodnictwa.

Ten typ formacji korony nie ma żadnych wad.

Korony płaskie – palmety i kordony

Systemy płaskiego formowania i przycinania drzew zostały opracowane specjalnie w celu tworzenia intensywnych nasadzeń.

Przydatne informacje:

• Palmette to rodzaj korony, w którym wszystkie gałęzie szkieletowe (lub półszkieletowe) pierwszego rzędu znajdują się w jednej płaszczyźnie pionowej wzdłuż linii rzędów.
  Posadzone blisko siebie, drzewa te mogą się przeplatać, tworząc ciągły żywopłot. W przypadku bujnie rosnących drzew, w tym systemie zazwyczaj stosuje się kratownice.
  Istnieje kilka rodzajów palmet, takich jak palmety skośne, jednopiętrowe, swobodne, łączone itp. Różnią się one liczbą, kierunkiem i piętrowością gałęzi, a także odległością między piętrami i gałęziami.
• Kordon to ściśle wydłużony pień, który równomiernie „rośnie” tylko na krótkich, owocujących gałęziach. Kształt ten uzyskuje się poprzez skracanie pędów bocznych wiosną i wielokrotne uszczykiwanie zielonych pędów latem w miarę ich wzrostu.
  Istnieją różne modyfikacje sznurów, takie jak ukośne, pionowe, poziome itp., które różnią się kierunkiem pnia i gałęzi.

Zaletą tych metod jest przyspieszenie owocowania odmian późno owocujących. Do wad procesu należą szkolenie i pracochłonność, ponieważ wymaga on dużej ilości wysoko wykwalifikowanej siły roboczej.

Przycinanie drzew w zależności od pory roku

Najmniej traumatyczną metodą jest przycinanie drzew w okresie spoczynku, zanim rozpocznie się aktywny przepływ soków i wzrost. Ważne jest, aby przycinać przed pękaniem pąków, kwitnieniem i rozpoczęciem aktywnego wzrostu pędów.

Wiosna

Wiosenne cięcie drzew jest uważane za najbardziej optymalny czas na ich przycinanie. Wynika to z faktu, że zimowe przymrozki i wiatry już minęły, ale drzewa nadal pozostają w stanie spoczynku. Wiosną można wykonać każdy rodzaj cięcia, ponieważ drzewa znoszą je lepiej niż w innych porach roku.

Weź pod uwagę temperaturę: jeśli na zewnątrz jest mroźno, gałęzie stają się kruche i łatwo ulegają uszkodzeniu, dlatego najlepiej poczekać, aż temperatura w ciągu dnia będzie stale dodatnia. Optymalna temperatura do przycinania wynosi od 0 do 5°C.

Lato

Lato nie jest zalecane do przycinania drzew owocowych, ale istnieją pewne wyjątki. W tym czasie można przycinać młode pędy, uszczykiwać je i usuwać odrosty (wyprostowane młode gałęzie, które mogą szybko urosnąć do znacznej długości, zagęszczając koronę i uniemożliwiając owocowanie).

Nie usuwaj wszystkich odrostów korzeniowych, ponieważ sprzyjają one odnowie drzewa. Zachowaj gałęzie znajdujące się w korzystnych lokalizacjach dla przyszłej odnowy gałęzi szkieletowych.

Grusze często przycina się latem ze względu na tendencję do tworzenia odrostów po wiosennym cięciu. Winorośl, trawa cytrynowa i aktinidia mogą być przycinane latem, zwłaszcza jeśli pominięto cięcie wiosną. Przycinanie czereśni jest dozwolone po zbiorach, ale najlepiej unikać go w upalne dni.

Jesień

W regionach południowych, gdzie zimy są łagodne, jesienne przycinanie jest uważane za korzystne, ponieważ drzewa przygotowują się w tym czasie do spoczynku, zrzucając liście. Zmniejsza to stres rośliny i poprawia jej przetrwanie zimy.

W obwodzie moskiewskim jesienne przycinanie nie jest zalecane ze względu na potencjalne obniżenie mrozoodporności drzew ogrodowych. Zamiast tego można usuwać tylko chore gałęzie, odrosty korzeniowe i zgrubienia, aby zmniejszyć obciążenie śniegiem, które może powodować łamanie się gałęzi.

Częściowe przycinanie jesienią pomoże zmniejszyć ilość pracy wiosną. Jest to szczególnie ważne, gdy rozpoczyna się intensywny sezon ogrodniczy.

Zima

W regionach południowych, gdzie zimy często są bezśnieżne, przycinanie przeprowadza się częściej, ponieważ drzewa są w stanie spoczynku. W regionie moskiewskim przycinanie zimowe nie jest zalecane ze względu na pokrywę śnieżną i niskie temperatury. Śnieg i mróz powodują kruchość gałęzi, co może prowadzić do ich uszkodzenia.

Ważne jest, aby wybrać okres przed aktywnym przepływem soków i pękaniem pąków, kiedy dopiero zaczynają one pęcznieć. Dlatego optymalny czas na przycinanie przypada na koniec lutego i początek marca.

Jaka jest różnica pomiędzy przycinaniem młodych i starych drzew?

Wiek drzewa determinuje metody i rodzaje cięcia. Bezpośrednio po posadzeniu sadzonki przycina się, aby pobudzić ich rozgałęzianie i formowanie. Wysokość zależy od gatunku i odmiany; rośliny kolumnowe stanowią wyjątek. W ciągu pierwszych dwóch lat system korzeniowy aktywnie się rozwija, a następnie następuje intensywny wzrost części nadziemnej.

W ciągu pierwszych sześciu lat formuje się główny szkielet i korona. Przycinanie młodych drzew polega na selekcji gałęzi szkieletowych, tworzeniu warstw i usuwaniu niechcianych pędów. Pomaga to przyspieszyć owocowanie i zapobiega problemom z łamaniem się gałęzi.

Prawidłowe przycinanie w młodym wieku decyduje o produktywności drzewa i łatwości jego pielęgnacji. Przycinanie młodych drzew obejmuje następujące kroki:

1. Przecięcie przewodu środkowego.
2. Utworzenie pierwszej warstwy.
3. Usuwanie słabych i przeszkadzających gałęzi i tworzenie drugiej warstwy.
4. Gdy roślina osiągnie wysokość 2-2,5 m, należy uszczypnąć środkowy przewód powyżej górnej gałęzi, aby ograniczyć jej wzrost.

Dojrzałe drzewa przycina się inaczej. To raczej zabieg pielęgnacyjny niż formujący. Przechodzą one przerzedzanie, skracanie i usuwanie nadmiaru pędów.

Podstawowe zasady przycinania drzew

Nieprawidłowe formowanie korony i niewłaściwe przycinanie mogą spowodować poważne uszkodzenia drzewa, a nawet doprowadzić do jego obumarcia. Dlatego ważne jest, aby zrozumieć podstawowe zasady i zasady tego procesu:

1. Każda roślina wymaga indywidualnego i odpowiedzialnego podejścia, zwłaszcza w przypadku dojrzałych okazów.
2. Przycinanie należy wykonywać raz w roku, gdyż sprzyja ono zdrowemu wzrostowi drzew.
3. Zacznij od cięcia sanitarnego. W niektórych przypadkach może to wystarczyć.
4. Zaleca się usuwanie nie więcej niż 25% zdrowych gałęzi w jednym sezonie. Zbyt intensywne przycinanie może osłabić roślinę lub doprowadzić do jej choroby.
5. Lepiej jest przyciąć jedną dużą gałąź niż kilka małych, ponieważ każde cięcie pozostawia ranę na pniu, a im mniej ran, tym łatwiej dla drzewa.

Aby zapewnić zdrowy wzrost drzewa, ważne jest usuwanie gałęzi ocierających się i splecionych.

Pielęgnacja drzewa

Po przycięciu drzewa wymagają nawożenia w następnym roku. Nawóz należy stosować dwa razy w sezonie:

• W kwietniu należy dodać 5 kg przegniłego obornika lub 1-2 kg obornika kurzego na 1 m2.
• Na początku czerwca zastosuj te same nawozy lub dodaj związki mineralne – amofoskę lub saletrę amonową.

Jesienią należy zastosować nawóz potasowo-fosforowy, aby poprawić jakość owoców i zwiększyć mrozoodporność. Po nawożeniu drzewa należy obficie podlać, stosując 20-30 litrów wody na metr kwadratowy. Następnego dnia należy dokładnie spulchnić glebę wokół pnia.

Przycinanie to podstawowy zabieg pielęgnacyjny, niezbędny przy uprawie drzew owocowych w ogrodzie. Istnieją różne rodzaje przycinania, z których każdy ma określone zastosowanie. Głównym celem jest usunięcie uszkodzonych gałęzi i nadanie drzewu prawidłowej korony.

Często zadawane pytania