Główne choroby i szkodniki bakłażana: metody kontroli i zapobiegania

Bakłażan to wymagająca roślina, która szybko reaguje na wszelkie zabiegi rolnicze i negatywne skutki. Dowiedzmy się więcej o chorobach i szkodnikach atakujących bakłażany oraz o tym, jak uniknąć strat plonów.

Dlaczego bakłażany zaczynają chorować?

Bakłażany są ciepłolubne, więc ich uprawa w klimacie umiarkowanym często stwarza problemy. Niewłaściwe praktyki rolnicze i złe warunki uprawy nie tylko utrudniają wzrost, ale także zwiększają podatność na choroby.

Przyczyny chorób bakłażana:

• Brak światła. Rośliny powinny otrzymywać kontrolowaną ilość światła. W okresie wzrostu sadzonek należy unikać całodobowego oświetlenia. Niedostateczne oświetlenie spowoduje choroby i zahamowanie wzrostu sadzonek, a zbyt intensywne – ich wydłużenie. Optymalny czas światła dziennego dla bakłażanów wynosi 10 godzin. Rośliny wymagają szczególnie intensywnego światła w okresie dojrzewania. Liście bakłażanów powinny być oświetlane nie tylko od góry, ale również od dołu.
• Niedobór wilgoci. Gleba powinna być zawsze lekko wilgotna. Nie powinna być sucha ani podmokła. Przelanie jest przyczyną najgroźniejszych chorób. W upały podlewaj co drugi dzień, podlewając każdy krzew 3-5 litrami wody. W normalnych warunkach pogodowych podlewaj rośliny 2-3 razy w tygodniu. Gdy owoce dojrzeją, podlewanie ograniczamy do jednego razu w tygodniu.
• Niedobór składników odżywczych. Najlepsze gleby dla bakłażanów to piaszczysto-gliniaste i gliniaste o neutralnym pH. Na kwaśnych, mało żyznych glebach liście rośliny żółkną. Zaleca się unikanie dodawania trocin do gleby, aby zapobiec jej zakwaszeniu. Kwaśne gleby odkwasza się popiołem drzewnym lub mączką dolomitową.
• Zimna woda. Korzenie bakłażana muszą znajdować się w ciepłej glebie. Sadzonki sadzi się na zewnątrz dopiero, gdy temperatura gleby osiągnie 25–28°C. Woda do nawadniania powinna być ciepła i stabilna. Zimna woda może powodować infekcje grzybicze bakłażanów, opadanie owoców, a nawet ich obumieranie.

Choroby bakłażana

Bakłażany mogą być atakowane przez różne patogeny, w tym bakterie, wirusy i grzyby. Leczenie zależy od rodzaju choroby, dlatego ważna jest prawidłowa diagnoza.

Szuler

Ta niezwykle niebezpieczna choroba atakuje przede wszystkim sadzonki bakłażanów, ale może również wystąpić na roślinach dojrzałych. Czarna nóżka, czyli mokra zgnilizna ziemniaka, może być wywoływana przez dwa patogeny – grzyby i bakterie. Ich działanie jest bardzo podobne, dlatego diagnoza jest niezbędna przed rozpoczęciem leczenia.

Objawy:

• na dolnej części łodygi pojawia się czarne zwężenie;
• Siewki słabną i więdną, a gdy patogen wniknie do korzeni, obumierają.

Grzyby chorobotwórcze i bakterie powodujące czarną nóżkę zazwyczaj dostają się do roślin przez rany, dlatego choroba najczęściej atakuje przesadzone sadzonki.

Powody:

• stosowanie zimnej wody do nawadniania;
• nagłe zmiany temperatury;
• gleba podmokła;
• gęste nasadzenia i słaba wentylacja sadzonek.

W przypadku pojawienia się czarnej nóżki należy natychmiast usunąć wszystkie chore siewki i rozpocząć leczenie pozostałych.

Leczenie:

• podlewanie roztworem Fitosporinu - 100 ml na wiadro wody;
• opryskiwanie 1% roztworem Bordeaux;
• zaprawianie gleby nadmanganianem potasu – jeśli rośliny dorosłe chorują;
• całkowita wymiana gleby - jeśli sadzonki są chore;
• podlewanie lub spryskiwanie preparatem Previcur Energy.

Zapobieganie:

• parowanie i dezynfekcja gleby pod sadzonki;
• utrzymywanie korzystnej temperatury;
• tworzenie dobrego oświetlenia;
• podlewanie wyłącznie ciepłą wodą – nie przy korzeniach, lecz po ściankach pojemników z sadzonkami;
• ostrożne spulchnianie gleby;
• raz w tygodniu posypujemy glebę popiołem lub rozdrobnionym węglem drzewnym;
• Zadbaj o dobrą wentylację nasadzeń poprzez wygodne rozmieszczenie sadzonek - nie powinny one zacieniać się wzajemnie.

Aby zapobiec czarnej nóżce, można stosować domowe sposoby. Opryskiwanie roślin naparem z łupin cebuli i posypywanie gleby popiołem może pomóc w zapobieganiu chorobie.

Kędzierzawość liści

Zwijające się liścienie nie są powodem do niepokoju – to znak, że roślina dojrzewa. Roślina zrzuca pierwsze liście. Zwinięte liście szybko zasychają i opadają.

Jeśli liście na dojrzałych siewkach zwijają się, jest to powód do niepokoju. Najpierw jednak ważne jest ustalenie przyczyny. Liście mogą zwijać się w różny sposób – do góry lub do dołu na brzegach, albo pod kątem 90 stopni do łodygi.

Przyczyny skręcania i sposoby jego zwalczania:

1. Brak wilgoci. Jeśli Twoje bakłażany nie otrzymują wystarczającej ilości wody, zwiększ częstotliwość podlewania. Zwilżaj glebę, gdy tylko wierzchnia warstwa wyschnie. Jeśli podlewasz sadzonki, podlewaj je na tyle, aby cała bryła korzeniowa w pojemniku została namoczona.
2. Zaburzenia odżywiania. Jeśli zastosowany nawóz zawierał dużo azotu, a mało fosforu i potasu, liście zwijały się z powodu braku równowagi składników odżywczych. Przyczynę zwijania się liści można ustalić na podstawie niuansów:
   • Liście, których brzegi podwijają się ku górze, świadczą o niedoborze potasu.
   • Liście zwijające się w kierunku łodygi wskazują na niedobór fosforu. W obu przypadkach problem można rozwiązać, posypując roślinę popiołem – 1 łyżeczką na roślinę.
3. Nawożenie poprzez skąpe podlewanie. Nawet najwyższej jakości nawozy stosowane przy niedostatecznej wilgotności powodują zwijanie się liści. W glebie gromadzą się sole azotu, fosforu i potasu. Wysokie stężenia chemikaliów powodują zwijanie się i wysychanie liści. Zaprzestanie nawożenia i zwiększenie ilości oraz częstotliwości podlewania pomoże rozwiązać ten problem.
4. Inne powody. Zwijanie się liści może być spowodowane zmianami temperatury lub wilgotności. Zwijanie się liści rośliny jest reakcją na dyskomfort. Po pewnym czasie roślina się zaadaptuje i problem zniknie.

Mączniak prawdziwy

Choroba ta atakuje szeroką gamę upraw. Wywołuje ją grzyb, który rozwija się w warunkach wysokiej wilgotności i częstych wahań temperatury.

Objawy:

• na zewnętrznej stronie blaszek liściowych pojawia się biały nalot;
• liście zasychają, roślina więdnie.

Leczenie: opryskiwanie topazami lub siarką koloidalną.

Zapobieganie:

• 2-3 krotnie w odstępach 10-dniowych opryskiwać rośliny środkami mikrobiologicznymi;
• rozrzucanie popiołu na powierzchni gleby;
• W przypadku uprawy sadzonek należy ograniczyć podlewanie i wyeliminować przeciągi, jeśli takie występują.

Jeżeli na spodniej stronie liścia pojawi się mączysty nalot, roślina jest zaatakowana przez mączniaka rzekomego.

Czarna plama

Podobnie jak czarna nóżka, jest to bardzo niebezpieczna choroba. Bakteryjna plamistość może wystąpić zarówno w szklarniach, jak i na otwartym terenie. Choroba zazwyczaj rozwija się przy wilgotności powietrza wynoszącej 85-90%. Czarna plamistość może pojawić się w dowolnym momencie sezonu wegetacyjnego; nie ma konkretnego etapu, w którym ryzyko infekcji jest zwiększone.

Przyczyny powstawania czarnych plam:

• brak światła;
• zimna woda do nawadniania;
• brak odżywiania lub niewłaściwe karmienie;
• szczątki roślinne nie zostały usunięte;
• zagęszczanie nasadzeń;
• zanieczyszczone nasiona i inne przyczyny.

Objawy:

• Początkowo na liściach pojawiają się małe czarne plamki z żółtą obwódką;
• po tygodniu kropki stają się wypukłe;
• Po kolejnym tygodniu lub dwóch rośliny pokrywają się wrzodami.

Leczenie:

• Zabieg fitoflawiną: 20 ml na 10 litrów wody. Zalecana dawka to 2 litry roztworu na roślinę. Zabiegi należy wykonywać w odstępach 2 tygodni.
• Leczenie preparatem Gamair – 1 tabletka na 10 litrów wody.

Zapobieganie:

• usuwanie resztek roślinnych;
• utrzymywanie normalnej temperatury podczas uprawy sadzonek;
• zapobiegając zagęszczaniu.

Patogen czarnej plamistości atakuje glebę i resztki roślin.

Żółknięcie liści

Żółknięcie liści może pojawić się zarówno na sadzonkach, jak i na dojrzałych bakłażanach. Zazwyczaj jest to spowodowane złymi praktykami rolniczymi lub chorobami.

Przyczyny żółknięcia liści:

• skąpe podlewanie;
• niedobór azotu lub potasu;
• woda za zimna do nawadniania;
• gleby kwaśne;
• nieodpowiednie podłoże dla sadzonek - zbyt gęsta gleba torfowa;
• każda choroba rośliny - przed rozpoczęciem leczenia konieczne jest jej zdiagnozowanie.

Zapobieganie:

• stosowanie specjalnej gleby do sadzonek;
• sterylizacja mieszanki glebowej przed użyciem;
• przez cały okres wegetacji - terminowe i prawidłowe nawożenie.

Fitoplazmoza (stolbur)

Jest to choroba wirusowa, która zazwyczaj atakuje bakłażany uprawiane bez zabezpieczenia. Występuje jednak również w szklarniach. Wirus przenoszony jest przez cykady. Może być również przenoszony przez szczątki roślin, przeżywając w kłączach chwastów.

Nie ma odmian odpornych na tę chorobę.

Objawy:

• liście stają się mniejsze, przybierając fioletowy lub biały odcień;
• roślina jest zdeformowana;
• łodyga twardnieje i brązowieje;
• owoce stają się małe i twarde, zdrewniałe;
• kwiatostany zmieniają kolor i stają się zdeformowane.

Leczenie i profilaktyka:

• leczenie preparatem Actellic;
• usuwanie chorych roślin i dezynfekcja gleby;
• terminowe usuwanie resztek roślinnych.

Phomopsis

Chorobę tę wywołuje grzyb powodujący suchą zgniliznę, niszczącą roślinę. Patogen rozwija się w warunkach wysokiej wilgotności i temperatury.

Powody:

• nadmiar azotu w glebie;
• częste opady.

Objawy:

• na liściach, łodygach i owocach roślin pojawiają się okrągłe, jasne, koncentryczne plamy;
• W miarę jak plamy rosną, pokrywają całą roślinę;
• Szarobrązowe plamy na owocach miękną i gniją, stopniowo pokrywając się śluzem.

Leczenie i profilaktyka:

• dezynfekcja nasion;
• zabieg grzybobójczy;
• zgodność z technologią rolniczą;
• usuwanie i niszczenie chorych roślin.

Plamistość liści wywołana przez Cercosporę

Ta choroba grzybowa przenoszona jest podczas podlewania i spulchniania gleby. Zarodniki grzyba mogą być również przenoszone przez wiatr. Główną przyczyną cerkosporii liści jest wysoka wilgotność.

Objawy:

• na liściach, łodygach i pędach pojawiają się drobne żółtawe plamki;
• gdy plamy rosną, liście obumierają i opadają;
• Owoce są słabo rozwinięte, pozbawione smaku i nie nadają się do sprzedaży.

Leczenie i profilaktyka:

• na etapie początkowym – leczenie płynem Bordeaux;
• opryskiwanie preparatami Skor, Fundazol;
• stosowanie złożonych nawozów mineralnych.

Zaraza ziemniaka

Jest to powszechna choroba atakująca wszystkie rośliny psiankowate. Występuje w warunkach wysokiej wilgotności i gęstej roślinności. Choroba może również przenosić się na bakłażany z innych roślin psiankowatych.

Objawy:

• na liściach pojawiają się brązowe plamy z zieloną obwódką;
• na spodniej stronie liści występuje białawy nalot;
• z czasem na łodygach i owocach pojawiają się plamy;
• Owoce gniją.

Jak walczyć:

• profilaktycznie – opryski preparatami zawierającymi miedź, płynem Bordeaux;
• w ramach leczenia – opryski środkami Quadris, Anthracnol i innymi fungicydami.

Zarazę ziemniaka można zwalczać metodami ludowymi:

• spryskać naparem z czosnku lub roztworem serwatki;
• pył z popiołem drzewnym.

Największy okres rozprzestrzeniania się zarazy ziemniaka przypada na sierpień.

Biała zgnilizna (sklerotynia)

Patogeny to grzyby polifagiczne, które żyją i zimują w glebie oraz na resztkach roślinnych. Zarodniki mogą przetrwać na nasionach. Grzyb przeżywa w glebie 8-10 lat. Produkcja zarodników rozpoczyna się przy podwyższonej wilgotności powietrza.

Powody:

• duże ilości opadów;
• gęste nasadzenia i zimna woda do nawadniania;
• zakażenie z sąsiednich upraw.

Objawy:

• na łodygach znajduje się białawy, watowaty nalot, wewnątrz którego tworzą się sklerocja (pieczęcie);
• dotknięte miejsca stają się miękkie i śliskie;
• na owocach występują duże białe plamy, które następnie czernieją;
• Na liściach znajdują się ciemne, wilgotne plamy.

Leczenie:

• przycinanie porażonych części krzewu;
• leczenie preparatami biologicznymi – Baikal EM-1, Fitosporin, Trichodermin itp.;
• obróbka środkami chemicznymi klasy zagrożenia 3-4;
• W przypadku wystąpienia choroby pomocne jest opryskiwanie 1% roztworem cieczy Bordeaux – 2-3 razy w odstępie 1-2 tygodni.

Zapobieganie:

• właściwa technologia rolnicza;
• uszkodzenia mechaniczne i rany leczy się popiołem;
• dezynfekcja gleby;
• schronienie w chłodną i deszczową pogodę;
• gleba powinna być luźna i dobrze odwodniona;
• Bakłażany można sadzić w tym samym miejscu w odstępach 4-letnich.

Szara pleśń (Alternaria)

Choroba jest niebezpieczna zarówno w uprawie na zewnątrz, jak i w pomieszczeniach. Owoce położone niżej gniją głównie z powodu wody rozpryskiwanej podczas nawadniania. Zaraza wywołana przez alternariozę występuje również, gdy bakłażany dojrzewają zbyt długo.

Objawy:

• liście pokrywają się zapadniętymi, szarymi lub brązowymi plamami;
• Na owocach mogą pojawić się plamy.

Leczenie: leczenie Horusem, Anthracnolem.

Zapobieganie: opryskiwanie siarczanem miedzi lub siarką koloidalną, Fitosporyną i Trichoderminą.

Alternaria atakuje najczęściej późno dojrzewające odmiany uprawne, wnikając do rośliny poprzez uszkodzenia mechaniczne.

Sucha zgnilizna (Phomopsis)

Choroba atakuje bakłażany uprawiane na wolnym powietrzu i jest szczególnie powszechna w gorącym i wilgotnym klimacie.

Objawy:

• gnicie kiełków;
• U starszych roślin zgnilizna pojawia się na łodydze;
• Na dojrzałych roślinach grzyb Phomopsis powoduje pojawienie się brązowych, okrągłych plam o wyraźnie określonych krawędziach;
• plamy są koncentryczne, jasne w środku, później pojawiają się na nich czarne kropki;
• Plamy pokrywają wszystkie części rośliny, łącznie z owocami, które ulegają całkowitemu gniciu.

Leczenie:

• opryskiwanie cieczą Bordeaux;
• leczenie fungicydami zawierającymi prochloraz;
• dezynfekcja nasion.

Więdnięcie werticiliowe

Choroba atakuje bakłażany uprawiane na wolnym powietrzu. Jest szczególnie powszechna w upalne i wilgotne dni. Patogen wnika do rośliny i ją niszczy.

Powody:

• nosicielami chorób są owady;
• zanieczyszczenie resztkami roślin i glebą;
• nagła zmiana pogody.

Objawy:

• wnętrze łodygi staje się czarne i wydziela się z niej brudnobiały śluz;
• liście żółkną i więdną.

Jak walczyć:

• w profilaktyce – leczenie roztworem nadmanganianu potasu i Fitosporyny;
• nawożenie fosforem i potasem;
• Opryskiwanie insektycydami w celu zabicia szkodników owadzich.

Mozaika tytoniowa

Wysoce zaraźliwa choroba przenoszona przez szczątki roślin. Patogen może przetrwać na resztkach roślin przez lata. Mozaika jest również przenoszona przez owady. Wirus może przenikać przez uszkodzenia mechaniczne i jest również przenoszony przez zakażone nasiona.

Objawy:

• liście bledną i deformują się;
• na liściach występują jasne i ciemne mozaikowe plamy o barwie zielonej;
• z czasem plamy ciemnieją i stają się perforowane;
• Owoce stają się małe i pokrywają się żółtymi plamami.

Jak walczyć:

• półgodzinne traktowanie nasion 20% roztworem kwasu solnego;
• spryskiwanie roztworem mleka i mydła do prania – raz na 10 dni;
• w celu leczenia – oprysk preparatem Fitosporin lub Uniflor-micro.

Po dezynfekcji w kwasie solnym nasiona należy umyć pod bieżącą wodą.

Martwica wewnętrzna

Chorobę wywołują bakterie chorobotwórcze lub wirusy, które uaktywniają się w przypadku niedoboru potasu w glebie. Jeśli choroba ma podłoże wirusowe, nie ma na nią lekarstwa – zaatakowane rośliny można jedynie zniszczyć. Zgnilizna wierzchołkowa może być również spowodowana niedostateczną wilgotnością gleby i nadmiarem azotu.

Objawy:

• na wierzchołkach owoców pojawiają się szare plamy;
• gnicie owoców.

Jak walczyć:

• Jeżeli przyczyną choroby jest niedobór składników odżywczych, należy rośliny nawozić;
• regularne podlewanie;
• zastosowanie monofosforanu potasu;
• opryskiwanie roztworami azotanu wapnia lub soli potasowej.

Zgnilizna wierzchołkowa

Choroba jest wywoływana przez infekcję wirusową. Jeśli nie zostanie podjęte natychmiastowe leczenie, rośliny obumrą. Choroba nasila się pod wpływem nadmiernej wilgoci i azotu.

Objawy:

• na roślinach pojawiają się obszary nekrotyczne;
• Choroba zaczyna się od łodygi i atakuje cały owoc.

Jak walczyć:

• stosowanie nawozów potasowych;
• zaprawianie nasion nadmanganianem potasu;
• opryskiwanie sadzonek roztworem kwasu borowego;
• terminowe usuwanie porażonych liści i owoców.

Szkodniki bakłażana

Bakłażany są podatne na ataki wielu różnych szkodników. Niektóre owady mogą zniszczyć rośliny w ciągu kilku dni. Aby uratować plony, stosuje się insektycydy, preparaty biologiczne i środki ludowe.

Chrząszcz krzyżowy

Szkodnik wygląda jak mały czarny chrząszcz. Pchełki są szczególnie aktywne w miejscach nasłonecznionych, unikając zacienionych i wilgotnych miejsc. Uszkadzają liście bakłażana i mogą szybko zniszczyć roślinę. Zjadając liście, pchły pozostawiają jedynie nerwy.

Zagrożeniem dla rośliny są zarówno dorosłe owady, jak i ich larwy, które zjadają korzenie.

Jak walczyć:

• opryskiwanie naparem z mniszka lekarskiego lub czosnku, roztworem wapna lub bylicy piołunu;
• posypanie popiołem drzewnym lub mielonym pieprzem;
• leczenie insektycydami, np. Actellikiem.

Ślimaki

Ślimaki to rodzaj ślimaków. Są żarłoczne i potrafią szybko zniszczyć plony bakłażanów. Zjadają liście, łodygi, a nawet owoce.

Ślimaki pojawiają się na grządkach w nocy. Ich obecność jest jednak łatwa do wykrycia – po dużych dziurach, które wygryzają w roślinach.

Jak walczyć ze ślimakami:

• usuwaj chwasty na czas;
• uprawiając bakłażany w gruncie, należy wietrzyć inspekty i szklarnie;
• posypać ścieżki piaskiem lub grubą solą;
• ściółkować glebę igłami sosnowymi;
• spulchnij glebę i posyp ją mielonym pieprzem.

Jeśli wszystkie inne środki zawiodą, nasadzenia są traktowane metaldehydem. Proszek rozsypuje się wzdłuż ścieżek w ilości 3 gramów na metr kwadratowy.

Mączlik

Mączlik szklarniowy to mały motyl, który żywi się sokiem roślinnym. Owad wydziela specyficzną substancję, która sprzyja rozwojowi grzybów sadzakowych. Motyle i ich larwy gromadzą się na spodniej stronie liści.

Jak walczyć:

• ustawić pułapki klejowe;
• opryskiwanie preparatami Fitoverm, Aktara.

Mszyca

Małe, miękkie, jasnozielone chrząszcze żyją w koloniach na roślinach, żywiąc się ich sokiem. Z powodu utraty składników odżywczych bakłażany wysychają i zamierają.

Jak walczyć:

• przetrzeć liście roztworem popiołu i mydła;
• spryskać wywarem z cebuli lub naparem z pyłu tytoniowego;
• leczyć preparatem Karbofos lub Kelthane.

Świerszcz kretowy

Świerszcz kretowaty żyje w ziemi. Jego obecność można wykryć po wykopanych przez niego tunelach i norach. Owad zjada korzenie, powodując szybkie obumieranie roślin.

Jak walczyć:

• sadź nagietki wzdłuż grządek;
• posypać ziemię mielonym pieprzem;
• podlewać glebę wywarem z cebuli lub czosnku;
• rozrzuć preparaty Medvetoks lub Grom w pobliżu nor szkodnika.

Przędziorek

Przędziorki są szczególnie powszechne na bakłażanach uprawianych w szklarniach i inspektach. Wysoka temperatura również sprzyja atakom. Owady żerują na spodniej stronie liści, wysysając soki roślinne.

Jak walczyć:

• w celach profilaktycznych – dezynfekcja szklarni i inspektów;
• opryskiwanie naparem z mniszka lekarskiego z dodatkiem wiórków mydlanych.

Stonka ziemniaczana

Stonka ziemniaczana jest głównym wrogiem wszystkich upraw psiankowatych. Stonka może zużyć 4 gramy zielonej masy miesięcznie, a larwa 1 gram. Jedna samica może złożyć 600-800 jaj w sezonie.

Jak walczyć:

• Najlepszym sposobem leczenia są insektycydy. Nie zaleca się ich jednak w okresie formowania zalążni ani owocowania.
• Chrząszcze i larwy można zbierać ręcznie.
• Pomocne może okazać się oprószenie krzewów popiołem i mąką kukurydzianą oraz posypanie trocinami przestrzeni między rzędami.
• Zaleca się opryskiwanie nasadzeń wywarem czosnkowym.
• Wzdłuż nasadzeń należy posadzić nagietki i kalendry – odstraszają one chrząszcze.

Metody zapobiegania chorobom i szkodnikom

Zapobieganie szkodnikom i chorobom jest lepsze niż ich zwalczanie. Działania zapobiegawcze są znacznie skuteczniejsze i, co najważniejsze, pomagają uniknąć strat w plonach.

Środki zapobiegawcze:

• Nasiona należy zdezynfekować. Należy zakupić nasiona zaprawione lub zaprawić je samodzielnie.
• Stosuj się do zasad płodozmianu w przypadku roślin psiankowatych.
• Zdezynfekuj glebę środkami antyseptycznymi i preparatami zawierającymi miedź.
• Unikaj zbyt gęstego nasadzeń.
• Przestrzeganie praktyk rolniczych. Ważne jest prawidłowe podlewanie i nawożenie roślin.
• Utrzymuj czystość terenu i szklarni.

Aby uzyskać informacje na temat chorób bakłażana i sposobów ich leczenia, obejrzyj poniższy film:

Bakłażany mają wielu wrogów, którzy mogą wyrządzić nieodwracalne szkody w uprawie. Jednak wczesne działania zapobiegawcze i regularne kontrole grządek bakłażanów mogą pomóc zapobiec większości problemów powodowanych przez choroby i szkodniki.

Często zadawane pytania