Galasówka (fałszywa biała grzybnia): cechy charakterystyczne i właściwości

Fałszywy biały grzyb, znany również jako galas, zając, gorzki lub gorzki grzyb, jest często mylony z ulubionym przez wszystkich borowik, szczególnie dla początkujących grzybiarzy. Wyglądem przypomina borowika i nawet należy do tej samej rodziny. Jest jednak uważany za niejadalny ze względu na bardzo gorzki smak. Aby uniknąć pomyłek, należy umieć odróżnić gorzknika od innych grzybów.

Opis grzyba

Grzyb rurkowaty należy do rodzaju Tylopilus z rodziny borowikowatych. Ma duży kapelusz (średnica od 4 do 15 cm), jest przyjemny w dotyku i ma półkulisty kształt, który z czasem rozszerza się i staje się bardziej płaski. Kolor kapelusza może być zróżnicowany. Najczęściej spotykane odcienie to:

• żółto-brązowy;
• jasnobrązowy;
• ciemnobrązowy;
• ochra;
• szaro-brązowy;
• kasztan.

Kapelusz jest suchy i aksamitny w dotyku, lekko owłosiony, a w miarę dojrzewania staje się gładki. W wilgotne dni powierzchnia staje się lekko lepka. Miąższ jest biały, zmieniający kolor po przekrojeniu pod wpływem powietrza. Nie ma zapachu (w przeciwieństwie do cennych odmian grzybów), ale ma silny gorzkawy smak i prawie nigdy nie jest podgryzany przez robaki.

Fałszywa biel jest bardzo atrakcyjna wizualnie: mocna i czysta. Owady i szkodniki jej unikają.

Trzon grzyba galasowego jest mocny i ciężki, ma 4-12 cm wysokości i do 3 cm grubości. Jest spuchnięty u podstawy i ma żółtawy, ochrowy lub brązowy kolor. Na szczycie pojawia się wyraźna ciemna siateczka. Na trzonie narasta rurkowata warstwa białych rurek, które później różowieją. Proszek zarodników ma ten sam odcień. Zarodniki są eliptyczne i bezbarwne.

Skład chemiczny grzyba galasowego obejmuje:

• błonnik;
• białka;
• węglowodany;
• minerały;
• witaminy.

Jadalność, korzyści i szkody

Gorzki grzyb zawiera alkaloid muskarynę, który występuje w muchomorach i innych grzybach trujących. Jednak dawka jest zbyt mała, aby spowodować poważne szkody lub niebezpieczne zatrucie. Fałszywy biały gorzki grzyb jest warunkowo jadalny. Na przykład w Wietnamie jest uważany za przysmak, ale w naszym kraju nie jest popularny. Jednak w regionie Wołgi zwyczaj podawania gorzkich grzybów na pogrzebach, jako rytuał, przetrwał.

Gorczyca nie jest trująca, ale zazwyczaj nie jest spożywana ze względu na gorzki smak i obecność substancji toksycznych. Nawet jeden grzyb, odpowiednio namoczony, ugotowany na parze i posolony, może zepsuć cały garnek zupy. Gotowanie nie zawsze poprawia smak. Goryczkę można zamaskować octem, dużą ilością przypraw i dłuższym moczeniem. Niektórzy grzybiarze wykorzystują to i jedzą gorzkę. Należy to robić prawidłowo, przestrzegając poniższych wskazówek:

• W daniu wykorzystano wyłącznie kapelusze młodych grzybów.
• Należy je wcześniej gotować (30–40 minut) lub moczyć w wodzie przez 2 dni, zmieniając płyn dwa razy dziennie.
• Następnie produkt nadaje się do kiszenia lub marynowania. Nie zaleca się stosowania go do zup ani gulaszów.

W żadnym wypadku danie zawierające goryczkę nie przyniesie korzyści. Objawy zatrucia mogą pojawić się kilka dni po spożyciu: osłabienie, zawroty głowy, wymioty i bladość skóry. Im wyższe stężenie szkodliwych substancji, tym bardziej nieprzyjemne konsekwencje może spowodować spożycie goryczki, w tym zaburzenia czynności wątroby i problemy z wydzielaniem żółci. Nawet bez jedzenia grzyba, a jedynie posmakowanie go na języku podczas zrywania, istnieje ryzyko lekkiego zatrucia. Osoby regularnie spożywające goryczkę mogą rozwinąć marskość wątroby.

Głównym zagrożeniem ze strony grzyba galasowego są zawarte w nim toksyny. Gromadzą się one w miąższu, dostają się do organizmu i uszkadzają wątrobę.

Badania nad grzybami w Europie

Opinie na temat korzyści i szkodliwości gorzknika są podzielone. Badania nad biologicznie aktywnymi związkami zawartymi w gorzkniku pospolitym były prowadzone w Europie. Francuscy naukowcy testowali je pod kątem różnych korzystnych właściwości. Zidentyfikowano następujące właściwości lecznicze gorzknika pospolitego:

• przeciwbakteryjny;
• żółciopędny;
• wzmacnianie odporności;
• przeciwnowotworowe i inne.

Co więcej, europejscy naukowcy przeprowadzili eksperymenty dowodzące wpływu składników grzyba galasowego na wzrost komórek nowotworowych – spowalniają go. Wiedza ta nie została jednak szeroko rozpowszechniona na świecie.

Jak odróżnić fałszywego borowika?

W Rosji grzyb galasowy nie jest uważany za cenny, a grzybiarze go unikają, preferując bardziej znane i smaczne odmiany borowikowatych. Aby nie pomylić fałszywego borowika z prawdziwym borowikiem lub borowikiem, ważne jest, aby pamiętać o kluczowych różnicach między nimi:

• w fałszywym miejsce nacięcia ciemnieje i przybiera odcień różowobrązowy, w białym kolor się nie zmienia, u borowikowego staje się różowy;
• rurkowata warstwa różówki jest także różowa lub biała, podczas gdy biała ma odcień szary lub żółty;
• W odróżnieniu od borowików, borowiki różnowce nie mają łusek na łodygach;
• Szkodniki omijają go, więc fałszywy grzyb nie staje się robaczywy;
• siatka na nóżkach borowików jest jaśniejsza od barwy głównej, u fałszywych przedstawicieli jest ciemniejsza;
• Jeśli spróbujesz goryczki na języku (jej miąższu), poczujesz silną gorycz i pieczenie;
• Robactwo białe może rozwijać się na pniach lub odsłoniętych korzeniach drzew.

Doświadczony grzybiarz podpowie Ci, jak odróżnić grzyba galasowego od borowika po wyglądzie:

Gdzie i kiedy rosną gorzkie pędy?

Zasięg występowania grzybów gorzkich jest dość szeroki, podobnie jak ich jadalnych kuzynów, podgrzybka brzozowego i borowika szlachetnego. Występują w lasach Europy, Azji i Ameryki Północnej. W Rosji występują na Kaukazie, w zachodniej i wschodniej Syberii. Różanka rośnie w klimacie umiarkowanym, w lasach iglastych, mieszanych i liściastych. Jest mało wymagająca i tworzy mikoryzę z wieloma gatunkami drzew.

Rośnie zazwyczaj pojedynczo lub w parach, ale może również tworzyć małe kolonie (5-10 osobników). Preferuje gleby piaszczyste i może rosnąć na spróchniałym drewnie, takim jak pnie i konary, szczególnie w okresach suszy.

Okres owocowania grzyba galasowego różni się w zależności od regionu uprawy:

• Okres urodzajności w całej strefie leśnej rozpoczyna się w czerwcu-lipcu (zazwyczaj w środku lata), a kończy się we wrześniu-październiku.
• Tam, gdzie jesień nadchodzi wcześnie, żywotność grzybów ulega skróceniu, ale tylko nieznacznie. Po połowie października nie można ich już znaleźć.

Rozwój

Wiele cennych grzybów, takich jak borowik szlachetny, podgrzybek brzozowy i podgrzybek osikowy, jest uprawianych w sztucznie stworzonych warunkach. Choć nie są jadalne, można je również uprawiać na grządkach i później wykorzystywać do celów farmaceutycznych. Nie dotyczy to jednak grzyba gorzkiego. Celowa uprawa tego grzyba nie ma sensu i tylko smakosze lub niedoświadczeni grzybiarze byliby w stanie zebrać go w lesie na stół. Nawet bez przyzwoitych zbiorów nie warto zwracać uwagi na grzyba gorzkiego.

Początkującym grzybiarzom zaleca się unikanie fałszywego borowiku. Jest trudny w przygotowaniu, niesie ze sobą ryzyko zatrucia, a jego silny, nieprzyjemny smak zniechęca do jego spożycia. Grzyby te łatwo pomylić z borowikiem ze względu na kształt kapelusza i z borowikiem brzozowym ze względu na jego kolor. Występują w tych samych miejscach. Jednak pewne wyraźne różnice mogą pomóc w identyfikacji niejadalnego fałszywego borowiku i uniknięciu zabrania tego wątpliwego trofeum z lasu.

Często zadawane pytania